YUSUFHAN YAZIR, SÜHEYLA GONCA, SERDAR FİLİZ, HAKKI DALÇIK
Cumhuriyet Medical Journal - 2004;26(4):181-184
Trombosit Kaynaklı Büyüme Faktörleri Süperailesinin üyesi olan Vasküler Endotel Büyüme Faktörü ailesi, endotel hücreleri için özgüldür ve önemli etkileri vardır. Vücutta hem fizyolojik olaylarda, hem de tümör büyümesi ve yayılmasını da içeren patolojik bir çok hastalığın etiyolojisinde yer alır. Bu yüzden 1980'lerde keşfedildiğinden günümüze kadar gittikçe artan bir ilgiyle araştırılmaktadır. Altı üyesi vardır: VEGF-A, VEGF-B, VEGF-C, VEGF-D, VEGF-E ve Plasenta büyüme faktörü. VEGF-A Human-VEGF olarak da isimlendirilir. Hatta bazı makalelerde VEGF olarak da adlandırılmaktadır. VEGF-A'nın geni kromozom 6p21.3'teki lokalizasyonda kodlanmıştır. Şu ana kadar bilinen altı adet izoformu vardır: VEGF121, VEGF145, VEGF165, VEGF183, VEGF189 ve VEGF206. VEGF-B, 167 amino asitli bir proteindir ve vasküler endotel büyüme faktörü reseptörü-1'e bağlanarak monositlerin aktivasyonu ve farklılaşmasında rol alır. VEGF-C, 388 amino asitten oluşur ve lenfanjiogenezde rol oynar. VEGF-D, 334 amino asitten oluşur ve VEGF-C gibi lenfanjiogenezde rol alır. VEGF-E'nin amino asit dizilimi ise VEGF-A ile %25 oranında aynıdır. Endotel hücrelerinin proliferasyonunu sağlar ve kan damarlarının geçirgenliğini arttırır. VEGF vücutta birçok farklı hücrede sentezlenir: ovaryum follikülleri, korpus luteum, akciğer alveolar hücreleri, renal glomerül visseral epitel hücreleri, böbrek proksimal tübül hücreleri, adrenal korteksin tüm hücreleri, Leydig hücreleri, aktive makrofajlar, arteriolleri çevreleyen fibroblastlar, bronşiyal ve koroid pleksus epitel hücreleri, hepatositler gibi. VEGF yapımı trombosit kaynaklı büyüme faktörü-BB, keratinosit büyüme faktörü, epidermal büyüme faktörü, tümör nekrozis faktör-?, transforming büyüme faktörü-β1 ve interlökin-β1 gibi çeşitli faktörler tarafından başlatılır. Ama bunların arasında hipoksi belki de, VEGF ve reseptörlerinin yapımını indükleyen en etkili stimuluslardan biridir.
