ENDOTELDEKİ İYON KANALLARI VE İŞLEVLERİ

MUSTAFA EMRE, IŞIL ÖZCAL, MUSTAFA ŞAN

Journal of Clinical Practice and Research - 2004;26(4):186-193

Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyofizik AD, Adana

 

Endotel, yaygın bir şekilde, endotel kaynaklı gevşetici faktör (EDRF) olarakda bilinen nitrik oksit (NO), prostasiklin (PGİ2), endotel kaynaklı hiperpolarizan faktör (EDHF), endotelin, ATP ve hücre proliferasyonu ile ilgili molekülleri üretir. Endotel hücreleri (ECs) aksiyon potansiyeli oluşturamadıkları için, uyarılamayan hücreler olarak sınıflandırılmışlardır.Damar endotelinde iyon kanalları; endotel ve düz kas hücrelerinin istirahat zar potansiyelinde, sinyal iletiminde ve uyarı-sekresyon eşleşmesinin kontrol edilmesinde önemli roller oynamaktadırlar. Genel anlamda, hem düz kas hücreleri hem de endotel hücrelerinin kanal aktiviteleri ve bunun sonucu olarak da membran potansiyeli, kan akımını belirler. Endoteldeki kanal akımlar; vazoaktif faktörlerin salınımı, mekanik kuvvetler, kan akımı, basınç ve metabolik koşullardan etkilenir. Elektrofizyolojik bulguların çoğu, büyük damarlardan kültüre edilmiş endotel hücrelerinden elde edilmiştir. İzole edilip kültüre edilmiş ECs hücrelerinde,mikroelektrotla kaydedilen istirahat zar potansiyelleri 40 ile 60 mV arasındadır. Endotel hücresinin yüzey alanı 1000 ile 2000 µm², hücre membran kapasitansı (Cm) 1 µF/cm² ve hücre kapasitansı 10-50 pF arasındadır.