Raviye ÖZEN KOCA, Zülfikare Işık SOLAK GÖRMÜŞ, Hatice SOLAK, Gülnur AKDOĞAN
Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi - 2025;22(3):506-514
Amaç: Depresyon kardiyovasküler hastalığı olanlarda yaygın olarak görülmektedir. En sık kullanılan antidepresan ilaçlar olan serotonin geri alım inhibitörlerinin (SSRI'lar) potansiyel kardiyovasküler etkilerine ilişkin klinik veriler tartışmalıdır. Mevcut ça-lışmada sitalopram ve paroksetinin sıçanların endotel sağlam ve hasarlı aort dokularındaki kas kontraksiyonuna etkilerinin kar-şılaştırılması hedeflenmiştir. Materyal ve Metod: Endotel Sağlam Aort Paroksetin (HEParox), Endotel Hasarlı Aort Paroksetin (DEParox), Endotel Sağlam Aort Sitalopram (HECital), Endotel Hasarlı Aort Sitalopram (DECital) grubu olarak ayrılan 12 adet erkek Wistar Albino cinsi sıçandan torasik aort doku kesitleri çıkarıldı. Dokular izole organ banyosu sistemine yerleştirildi. Endotel sağlam gruplara 10-6 M fenilefrin (PE) uygulanarak maksimum kasılma elde edildi. Endotel hasarlı gruplardaki aort kesitlerine endotel hasarı oluşturulup 10-6 M PE verildi. 10-6 M asetilkolin (Ach) uygulanarak endotel hasarı kontrol edildikten sonra ikinci doz PE uygulanarak maksimum kasılmalar kaydedildi. Kasılmalar plato çizince ilgili gruplara 10-8 - 10-3 M paroksetin ve sitalopram dozları kümülatif olarak uy-gulandı. PE verilmeden önceki 10. dakika ile verildikten sonraki 10. dakika ve her ilaç dozu uygulamasından sonraki 5 dakikalık sürede meydana gelen kas gerim parametreleri değerlendirildi. Çalışmanın istatistiksel analizleri R 4.3.1 programıyla gerçekleş-tirildi. Bulgular: Paroksetin ve sitalopram aort kasılmasında zamana bağlı önemli ölçüde farklı değişikliklere neden oldu; sitalopram, hem sağlıklı hem de hasarlı endotelde paroksetinden daha güçlü bir inhibitör etki gösterdi (p < .001). Gerim değerlerinin zamana göre değişimi grup içinde ikişerli karşılaştırıldığında anlamlı farklılıklar saptandı (p < .05). Zaman içi gerim değerleri gruplar ara-sında karşılaştırıldığında anlamlı farklılıklar tespit edildi (p < .001). Sonuç: Paroksetin ve sitalopram endoteli sağlam aort dokusunda doza bağlı baskılanmış bir kontraktil yanıt meydana getirmiştir. Endoteli hasarlı aort dokusunda ise yalnız sitalopram baskılanmış bir kontraktil yanıt meydana getirmiştir. Bu sonuç sitalopramın endotelden bağımsız, paroksetinin ise endotele bağımlı bir şekilde etkinlik gösterdiğini ortaya koymaktadır. Paroksetin ve sita-lopram gibi sık tercih edilen SSRI türü antidepresan ilaçların kardiyovasküler hastalık durumlarındaki kullanımlarının güvenliği ve etkinliği hakkında daha fazla araştırmaya ihtiyaç bulunmaktadır.
