DEMET SİNEM GÜDEN, BAHAR TUNÇTAN
Clinical and Experimental Health Sciences - 2014;4(3):158-167
Diyabet (diabetes mellitus) yalnızca endokrin sistem hastalığı olmayıp, mikrovasküler ve makrovasküler komplikasyonlara neden olabilen bir damar hastalığıdır. Endotelyal işlevde bozukluk, endotel kaynaklı vazokonstriktör ve vazodilatör maddeler arasındaki dengenin bozulması sonucu gelişmekte, bu nedenle diyabet hastalarında görülen mikrovasküler ve makrovasküler komplikasyonların patojenezinde yer almakta veya bu komplikasyonların ilerlemesine neden olmaktadır. Bu komplikasyonlar “diyabetik vaskülopati” olarak adlandırılmaktadır. Endotelin-1 (ET-1) güçlü vazokonstriktör bir otakoit olmasının yanı sıra, proenflamatuvar, proliferatif ve profibrotik özellikleriyle diyabetik vaskülopatiye neden olabilmektedir. Diyabetik vaskülopatinin gelişimini engellemek için kullanılan terapötik hedefler endotel ve damar düz kas hücrelerindeki mekanizmalara yöneliktir. Diyabetik vaskülopati tedavisinde ET-1 reseptör antagonistlerinin kullanılabileceğine ilişkin deneysel ve klinik çalışmaların sonuçları umut vermektedir. Bu derlemede, diyabet patojenezinde ve insülin direncinin gelişmesinde ET-1’in rolüne değinilerek, özellikle diyabetik komplikasyonların önlenmesinde ET-1 reseptör antagonistlerinin olası terapötik yararı üzerinde durulmuştur.
