Ş. Erhan Bağcı
Tıp Eğitimi Dünyası - 2026;25(75):44-56
Arka Plan: COVID 19 pandemisi benzeri görülmemiş bir küresel sağlık krizi yaratmış olsa da, aynı zamanda sahada görev yapan hekimler için benzersiz bir deneyim alanı oluşturmuştur. Enfeksiyon hastalıkları uzmanlık eğitimi açısından bu deneyimler, eğitim programlarının yeniden düşünülmesi ve güçlendirilmesi için önemli fırsatlar sunmaktadır. Özellikle yetkinlik temelli tıp eğitimi yaklaşımlarının giderek önem kazandığı günümüzde, klinisyenlerin pandemi sürecinde edindiği gerçek yaşam deneyimlerinin eğitim tasarımına sistematik biçimde entegre edilmesi, gelecekteki sağlık tehditlerine hazırlık açısından kritik görünmektedir. Amaç: Bu çalışma, enfeksiyon hastalıkları uzmanlık eğitimi için özel olarak tasarlanmış Yetkilendirilebilir Mesleki Etkinlikler (Entrustable Professional Activities - EPAs) geliştirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, Yetkinlik Temelli Tıp Eğitimi (Competency Based Medical Education - CBME) çerçevesi içinde konumlandırılmış olup, COVID 19 müdahalelerinde aktif rol alan hekimlerin deneyimlerinden türetilmiş EPA başlıkları, ilişkili yetkinlikler ve yetkilendirme karar kaynaklarını kapsamaktadır. Böylece ortaya konan çerçevenin gerçek ihtiyaçlara yönelik, uygulanabilir ve pratik yönelimli olması hedeflenmiştir. Yöntem: Araştırma iki aşamalı nitel bir tasarım kullanılarak yürütülmüştür. Birinci aşamada, pandemi sırasında klinik, yönetsel ve halk sağlığı rollerinde görev alan hekimlerle derinlemesine uzman görüşmeleri yapılmıştır. Görüşme verileri, yalnızca katılımcıların ne söylediğini değil, aynı zamanda deneyimlerini nasıl anlamlandırdıklarını ve çerçevelediklerini ortaya koymayı amaçlayan yeniden yapılandırıcı bir yaklaşım olan Belgesel Yöntem ile analiz edilmiştir. İkinci aşamada ise elde edilen temalar, sistematik bir biçimde EPA Yetkinlik Matrisi'ne dönüştürülmüş; EPA başlıkları, iç içe geçmiş EPA'lar, bilgi beceri tutum bileşenleri ve önerilen EPA kanıt kaynakları yapılandırılmıştır. Bulgular: Analiz sonucunda dört ana tema ortaya çıkmıştır: (1) geçiş ve belirsizlikle baş etme, (2) hızlı öğrenme ve iletişim, (3) kamusal entelektüel rolünü üstlenme ve (4) olağan dışı koşullarda mesleklerarası işbirliği. Bu temalar doğrultusunda üç temel EPA ve üç iç içe geçmiş EPA geliştirilmiş; her biri ayrıntılı yetkinlik tanımlarıyla desteklenmiştir. Ayrıca matrise, doğrudan gözlem, çok kaynaklı geri bildirim ve kriz temelli performans değerlendirmeleri gibi yetkilendirme karar kaynaklarına ilişkin öneriler de eklenmiştir. Sonuç: Bu çalışma, enfeksiyon hastalıkları uzmanlık eğitiminde pandemi hazırlığını güçlendirmeye yönelik, uygulamadan beslenen bir EPA çerçevesi sunmaktadır. Araştırma, ön safta görev yapan hekimlerin anlatılarını eğitim tasarımıyla bütünleştirerek klinik gerçeklik ile müfredat geliştirme süreçleri arasında etkileşimli bir köprü kurmaktadır. Ortaya çıkan çerçeve, CBME uygulamalarına yönelik somut rehberlik sağlamakta olup, gelecekteki küresel sağlık krizleriyle karşılaşma olasılığı bulunan diğer tıp disiplinlerine uyarlanabilir niteliktedir.
