ÖMER FARUK BEŞER, KAAN BOZTUĞ, TUFAN KUTLU, FÜGEN ÇULLU ÇOKUĞRAŞ, ETHEM ERGİNÖZ, TÜLAY ERKAN
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi - 2014;57(3):163-172
Çalışmamızda enflamatuar bağırsak hastalığı (EBH) tanılı 0-18 yaş arasındaki çocuklarda hastalığın nedeni olarak interlökin-10 (IL-10) almaç direnci gen mutasyonlarının varlığını genetik analizle tespit etmeyi ve IL- 10 almaç mutasyonu saptanacak olguların demografik, klinik, laboratuvar, tedaviye yanıt özellikleri açısından izlemlerini mutasyon saptanmayanlarla karşılaştırmayı amaçladık. Çalışmamızda 53 EBH tanılı olguda, IL-10 ve/ veya IL-10 almaç mutasyonlarının varlığının tespiti için genotip analizi yapılmıştır. Ailede mutasyon saptanması halinde diğer aile fertlerinin de, gen yerleşkeleri ile kıyaslanması yapılmıştır. Daha önce yapılmış genetik çalışmalar temel alınarak mutasyonların bulunduğu olası gen bölgeleri ayrıştırılıp seçilmiştir ve bu seçilen bölgelerde IL-10, IL-10RA ve IL-10RB genlerinde mutasyon taraması yapılmıştır. İnterlökin-10 sinyal yolağı üzerinde tanımlanan mutasyonların işlevsel etkilerini belirlemek için gene özel ve proteine özel testler yapılmıştır. İnterlökin-10 yolağında mutasyon saptanan olgularda anne-babalarında akrabalık, hastalığın erken yaşta başlaması ve Crohn hastalığı gidişinde olması, mutasyon saptanmayanlardan daha yüksek oranlarda gözlenmiştir (sırasıyla p=0.014, p=0.005, p <0.001). Mutasyonu olanların %100’ünde perianal fistül varken, olmayanların ancak %14.9’unda vardı (p <0.001). Yaşa göre ağırlık ve boy Z skorlarının mutasyonu saptanan grupta istatistiksel olarak anlamlı derecede geri olduğu görülmüştür (sırasıyla p <0.001, p <0.001). İnterlökin-10 yolağında mutasyon saptananların tedavisinde azatiyoprin ve anti-TNF antikor tedavilerinin mutasyon saptanmayanlara göre daha fazla kullanıldığı, remisyona girme sürelerinin de mutasyonu olmayan gruptan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde uzun olduğu gözlemlenmiştir (p<0.001). Çocuk yaş grubunda erken başlangıçlı EBH’de IL-10 başta olmak üzere genetik mutasyonların hastalığın oluşmasında daha fazla etkiye sahip olabileceğini düşünmekteyiz. İnterlökin-10 sinyal yolağı üzerinde mutasyon olması durumunda hastalık erken yaşta başlarken hem çok şiddetli gidip hem de tedavi yanıtı iyi olmamaktadır.
