Metin ÖZDEMİR, Muharrem BAL, Ünal KARTAL
Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi - 2026;83(2):93-102
Amaç: Bu çalışmada, membran bütünlüğü esasına dayanan su bazlı Eosin Y boyaması ile sperm hücre canlılığının ışık mikroskobunda değerlendirilmesi, bu yöntemin in vitro hizmet laboratuvarlarında uygulanabilirliğinin araştırılması ve 5. ile 30. dakika vitalite değerlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmada hastanemize çeşitli nedenlerle başvuran 46 hastaya ait semen örnekleri dahil edildi. Tüm hastaların semen incelemesi SQA-V Gold sisteminde yapıldı. Likefaksiyon sonrası ilk 5 dakika içinde ve 30. dakikada tüm örnekler Eosin Y ile boyanıp lam lamel arası 400x büyütmede 200 sperm hücresi sayılarak vitalite yüzdesi belirlendi. Çalışmada manuel Makler(R) Sperm Sayma Kamarası ve otomatize SQA-V Gold (Mes Electronic System) sistemi kullanıldı. Bulgular: Çalışmada hastaların yedisinde (%15,2) toplam sperm motilitesi %40'ın altındaydı. Ortalama toplam sperm motilitesi %57,2+/-19,9; ortalama ileri motilite %38,3+/-20,8 idi. 5. dakika ortalama sperm vitalitesi %81,9+/-14,3; 30. dakika ortalama vitalite %74,6+/-12,5 idi. Ortalama 30. dakika vitalitesi / 5. dakika vitalitesi oranı %86,3+/-6,7 olarak saptandı. Toplam sperm motilitesi %40'ın üzerinde olanlarda ortalama 5. dakika (p=0,01) ve 30. dakika (p=0,02) sperm vitalitesi anlamlı yüksek bulundu. Ortalama sperm konsantrasyonu (p=0,553) ve ortalama 30. dakika / 5. dakika vitalite oranları (p=0,156) gruplar arasında benzerdi. Boya değerlendirme zamanı 5 dakikadan 30 dakikaya çıkınca vitalitede anlamlı seviyede düşme gözlendi (p=0,001). Yapılan korelasyon analizinde toplam motilite ile 5. dakika (p<0,001; r=0,686) ve 30. dakika (p=0,035; r=0,499) vitaliteleri arasında pozitif yönlü anlamlı korelasyon saptandı. Sonuç: Çalışmamız su bazlı Eosin Y boyası ile yapılan vitalite testinin kolay ve tercih edilebilir bir yöntem olduğunu göstermiştir. Çalışmamızda elde edilen bulgular sperm motilitesinin sperm vitalitesini yansıtmakta önemli olduğunu ancak buna rağmen hareketsiz spermlerin bile çoğunluğunda vitalitenin devam ettiğini, infertilitenin araştırılmasında sperm vitalite testinin yapılmasının kritik öneme sahip olduğunu göstermektedir. Bulgularımız ayrıca 5. dakikadaki incelemeden sonra 30. dakikaya kadar sperm vitalite oranında belirgin bir düşüş olduğunu, ancak buna rağmen 30. dakikadaki vitalite incelemesinin de infertilitenin saptanması açısından önemli bilgiler sağladığını göstermektedir. Çalışmamızda ek olarak kullanılan 30. dakika / 5. dakika vitalite oranı belirteci 30. dakikadaki vitalite oranının 5. dakikadaki vitalitenin tahmin edilmesinde kullanılabileceğini işaret etmektedir.
