ELİFE KILBAŞ DOLU, SERTAN KAĞAN
Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi - 2024;6(3):213-222
Alkol sigara gibi bağımlılık yapıcı maddelerin denenmesi ve kullanımı ergenlik dönemine tekabül etmektedir ve ergenin yaşamını birçok yönden olumsuz olarak etkileyebilmektedir. Bu istenmeyen zararlı alışkanlıkların başlamadan önlenmesine yardım sağlayabilmek için risk faktörlerinin belirlenmesi gerekmektedir. Bu çalışmada ergenlerde akran ilişkileri ve bağlanma stilleri ile alkol sigara kullanımı arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini lise 9, 10, 11 ve 12. sınıflara devem eden 242’si kız, 204’ü erkek 446 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Katılımcılardan veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Akran İlişkileri Ölçeği ve Bağlanma Stilleri Ölçeği kullanılarak bilgi toplanmıştır. Çalışmada, ilgili değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Yapılan analiz sonucuna göre, 10. ve 11. sınıflara devam eden öğrencilerde alkol kullanımı 9. ve 12. Sınıf öğrencilerden daha yüksek olduğu, aile gelir düzeyi yüksek olan öğrencilerin alkol kullanımının daha yüksek olduğu görülmüştür. Alkol kullanma durumlarına göre akran ilişki düzeylerinin farklılaştığı ve alkol kullanan öğrencilerin birliktelik, yakınlık, koruma, yardım düzeylerinin kullanmayanlara göre yüksek olduğu görülmüştür. Bağlanma stillerinin alt boyutlarından olan güvenli bağlanma düzeyinin sigara ve alkol kullanımını önemli şekilde negatif yönde tahmin ettiği ve bu kullanımı azalttığı tespit edilmiştir. Özetle alkol ve sigara gibi bağımlılık yapıcı bu maddelerin kullanımının daha çok ergenlik dönemiyle ilişkili olduğu bulunmuştur. Bu kapsamda bu tür çalışmaların daha geniş ve daha kapsamlı örneklemlerle tekrarlanması, sorunun başlamadan önlenmesi yönünde programlarının geliştirilmesi okul ve paydaşlarının iş birliğinin artırılması önerilmektedir.
