SEHER AYDEMİR SEVİM, ASLI AŞÇIOĞLU ÖNAL, VOLKAN AVŞAR, BETÜL GÖKÇEN DOĞAN LAÇİN
Journal of Cognitive-Behavioral Psychotherapy and Research - 2021;10(1):28-39
Amaç: Bu araştırmada, farklı gelişim dönemlerindeki bireylerin olumsuz benlik algısı düzeylerinde; ergen benmerkezliliği, akılcı olmayan inançlar ve cinsiyetin yordayıcı rolü incelenmektedir. Yöntem: Bu araştırma kesitsel ve ilişkisel tarama modelinde yapılmıştır. Araştırmaya yaşları 13 ile 24 arasında değişen; ortaokul, lise ve üniversitelerin çeşitli sınıflarında öğrenim görmekte olan 667 kişi katılmıştır. Hayali seyirci, kişisel söylence, akılcı olmayan inançlar ve cinsiyet değişkenlerinin katılımcıların olumsuz benlik düzeylerini yordayıp yordamadığını incelemek amacıyla hiyerarşik doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak Ergenler için Kısa Semptom Envanteri, Akılcı Olmayan İnançlar Ölçeği Yetişkin ve Ergen Formları, Benmerkezlilik Ölçekleri Yetişkin ve Ergen Formu kullanılmıştır. Analizler erinlik (13-15), ergenlik (16-18) ve beliren yetişkinlik (19-24) dönemlerinde yer alan katılımcılar için ayrı ayrı yürütülmüştür. Bulgular: Çalışma sonucunda; her üç gelişim döneminde de hayali seyirci ve akılcı olmayan inançların olumsuz benlik düzeyinin olumlu yönde yordayıcısı olduğu belirlenmiştir. Ayrıca ergenlik ve beliren yetişkinlik döneminde yer alan bireylerin olumsuz benlik algıları ile hayali seyirci düşünce eğilimleri arasındaki ilişkide akılcı olmayan inançların kısmi aracı rolü bulunduğu anlaşılmıştır. Sonuç: Ergenlik ve beliren yetişkinlikte akılcı olmayan inançlara yapılacak müdahale çalışmalarının, gelişimsel bir özellik olan hayali seyirci düşüncesinin benlik algısı üzerindeki olası olumsuz etkilerini kısmen giderici, hatta önleyici işlev görebileceği sonucuna ulaşılmıştır.
