ÜLKÜ SUR ÜNAL
Maltepe Tıp Dergisi - 2024;16(3):92-93
Sayın Editör, Derginizin Ağustos 2024’te yayınlanan sayısında Karaçepiş ve ark. tarafından yürütülmüş olan ve yayınlanan "COVID-19 pandemisinin önerilen erişkin aşılamalara etkisi: Hastane temelli çalışma" başlıklı makaleyi büyük bir ilgiyle okudum (1). Sayın yazarlara çalışmaları için çok teşekkür ediyorum. Bu çalışma, COVID-19 pandemisinin erişkin aşılamaları üzerindeki etkilerini ele alarak önemli bulgular ortaya koymaktadır. Özellikle pnömokok aşılamasındaki artış, COVID-19 pandemi döneminin ilginç sonuçlarından biridir. İlgili makalenin tartışma bölümünde bahsedilen, COVID19 pandemi döneminde pnömokok aşısının COVID19’dan koruyacağına dair yayılan bilgilere dikkat çekmek istiyorum. Bu bilgi, o dönemde özellikle halk arasında yaygınlaşmış ve pnömokok aşısına olan talebi artırmıştır. Ancak, bu konuda var olan bilimsel literatürü irdelemenin ve destekleyici veri sunmanın önemli olduğunu düşünüyorum. Bunun yanında makalede bahsi geçen pnömokok aşısının, özellikle belirtilmediği için tam emin olamamakla birlikte, 13 valanlı konjuge pnömokok aşısı (PCV13) olduğunu; uygulanan pnömokok aşılarının içinde polisakkarit pnömokok aşılarının yer almadığını tahmin ediyorum. Bunun yanında her ne kadar PCV13’ün dışında PCV15 ve PCV20 konjuge pnömokok aşıları bulunsa da ülkemizde henüz PCV15 ve PCV20 bulunmamaktadır (2). Yaygın kullanımı nedeniyle bu konu hakkında yapılan çalışmaların çoğunun PCV13 üzerine yapılmış olduğu görülmektedir. Pnömokok aşısı, Streptococcus pneumoniae etkenine karşı koruyucu bir önlem olarak bilinir. Son dönemde yapılan bazı çalışmalar, pnömokok aşısının COVID-19 enfeksiyonu üzerinde dolaylı olarak koruyucu etkiler gösterebileceğini öne sürmüştür. Lewnard ve ark.nın retrospektif olarak yürüttükleri ve 597.085 kişinin dahil edildiği çalışmada, PCV13 uygulanmış, iki veya daha fazla COVID-19 aşı dozu almış >65 yaş bireyler arasında, PCV13’ün SARS-CoV-2 enfeksiyonuna karşı orta düzeyde koruma ile ilişkili olduğu bulunmuştur (3). Kapoula ve ark. tarafından yürütülen bir sistematik derleme ve meta-analizin sonuçlarına göre ise influenza ve pnömokok aşılaması, SARSCoV-2 enfeksiyonu riskinin daha düşük olması ile ilişkilendirilmiştir (4). Diğer yandan henüz COVID-19 aşılamalarının da başlamadığı 1 Mart-1 Haziran 2020 tarihleri arasında izlenen 741 kişilik bir kohort çalışmasının sonuçlarına göre ise influenza ve pnömokok aşılarının COVID-19 klinik seyri üzerine herhangi bir etkisinin olmadığı belirtilmiştir (5). Hollanda’da 2020 yılında yürütülen ve 1.919 kişinin dahil edildiği bir çalışmada da benzer sonuç elde edilmiştir (6). Yukarda bahsi geçen çalışmaların sonuçlarından da anlayabileceğimiz gibi COVID-19 pandemisinin erken döneminde, belki de henüz COVID-19 aşılamasının başlamamasından ötürü pnömokok aşılarının COVID-19 üzerinde olumlu bir etkisinin olması ihtimali fazla bir çıkarım olarak görülebilir; o dönem için yanlış bir bilgi olarak algılanmış olabilir. Ancak günümüze yaklaştıkça, daha geniş popülasyonların datasının analiz edildiği çalışmalar yayınlanmaya başladıkça pnömokok aşılarının COVID-19 klinik seyri üzerinde olumlu etkileri olabileceği görülmektedir. COVID-19 aşıları ile birlikte pnömokok aşılarının etkinliğini değerlendiren daha fazla sayıda geniş çaplı araştırma ve meta-analizler daha doğru bir yoruma ulaşmamızı sağlayacaklardır. Bu noktaların, makalenizin tartışma bölümüne daha geniş bir perspektif katacağına inanıyorum. Bu önemli konu üzerindeki çalışmalarınızı desteklemek umuduyla, tekrar teşekkür eder, başarılı yayınlar dilerim.
