Merve DÖNMEZ GÖÇÜ, Mehmet DEMİRCİ
Avrasya Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;9(17):1-13
Amaç: Bireylerin beslenme alışkanlıkları mikrobiyota kompozisyonunu, mikrobiyota ise genel halk sağlığını önemli ölçüde etkilemektedir. Bu araştırma, yetişkinlerin sağlıklı beslenme alışkanlıklarına yönelik yaklaşımları ile mikrobiyom hakkındaki bilinç düzeyleri arasındaki bağıntıyı incelemeyi hedeflemektedir. Yöntem: Şubat ve Aralık 2023 dönemini kapsayan mevcut araştırma, tanımlayıcı ve bağıntısal bir nitelik taşımakta olup, Trakya Bölgesi'nde (Kırklareli, Edirne ve Tekirdağ), yaşayan 822 gönüllü katılımcı ile sosyal medya üzerinden çevrimiçi olarak yürütülmüştür. Veriler, "Tanıtıcı Özellikler Formu", "Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği (SBİTÖ)" ve "Mikrobiyota Farkındalık Ölçeği (MFÖ)" ile kayıt altına alınmış ve elde edilen bulgular SPSS 25.0 istatistik paketi ile çözümlenmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılanların %61,9'u kadın olup, SBİTO'nin genel puan ortalaması 71,48+/-5,83 (yüksek düzey), MFÖ'nin genel puan ortalaması ise 68,65+/-10,41 olarak saptanmıştır. Eğitim düzeyi yüksek olanların, sağlık çalışanlarının ve kronik hastalığı bulunanların farkındalık puanları anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır. Ayrıca obezite sınıfında yer alan bireylerin 'kötü beslenme' tutum puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. İki ölçek genel puanı arasında zayıf düzeyde pozitif bir korelasyon (r=0,237; p<0,001) saptanmıştır. MFÖ genel puanı ile SBİTÖ'nün 'Beslenme Hakkında Bilgi' alt boyutu arasında orta (r=0,426) ve MFÖ'nün 'Prebiyotik-Probiyotik Bilgisi' alt boyutu ile çok güçlü (r=0,860) korelasyonlar tespit edilmiştir. Ayrıca diyetisyen kontrolünde diyet yapma deneyimi olanların farkındalık puanları anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Sonuç: Yetişkinlerde mikrobiyom bilinci ve sağlıklı diyete yönelik yaklaşımlar birbirini olumlu yönde desteklemektedir; öyle ki bu bilinç düzeyi, özellikle probiyotik/prebiyotik kullanımı ve kronik hastalıklara dair beslenme perspektiflerini doğrudan ilişkili görünmektedir. Sonuç olarak, sağlıklı beslenmeye yönelik olumlu tutumlar ile mikrobiyota farkındalığı birbiriyle ilişkili bulunmuştur.