Ebru YÜCEL, Yaşar Doruk KILIÇASLAN, Rasim Levent KILIÇARSLAN
Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi - 2026;16(2):388-396
Amaç: İslam Tıbbı'nın erken dönemi Tercüme Dönemi'ne Asuri -Süryani çevirmen hekimlerin katkılarını açıklamak tır. Yöntem: İslam Tıbbı'nın erken dönemi Tercüme Dönemi'nde antik çağın Yunan Tıbbı ve Roma Tıbbı yazmalarını Süryanice ve Arapça'ya çeviren Asuri -Süry ani çevirmen hekimlerce çevrilen eserler örneklenip Tıp Tarihi Araştırması yapılmıştır. İslam Tıbbı'nın erken dönemi olan Tercüme Dönemi'nde antik çağın Yunan ve Roma Tıbbı yazmalarını çeviren Yuhanna bin Serabiyun, Yuhanna bin Maseveyh, Huneyn bi n İshak, Hubeyş bin Hasan ile İshak bin Huneyn ve onların eserleri 2024 -2025 arasında incelenmiştir. Kütüphanelerden, yazarların eserlerinden ve online verilerden yararlanılarak eserler karşılaştırmalı analiz edilmiştir. Zaman sınırlaması yapılmayarak özgün eserler çalışmaya dahil edilmiştir. Bulgular: İrdelenen eserlere göre İslamiyet Mezopotamya'ya ve El Cezire'ye yayılınca Asur İmparatorluğu'nun kültürel mirasçıları Asuri -Süryaniler ile karşılaşmıştır. Bu bölgenin yaygın dili Sami dillerinden , Arapça ile İbranice ile akraba Süryanicedir. Süryanice'nin sağdan sola yazılması ve hareke sisteminin yokluğu onu Arapçayla benzer kılmaktadır. Benzerlikler Asuri -Süryanilerin Araplaşmasına yol açmış; Bizans'la mezhep sorunları nedeniyle baskı gördüklerinden Hıristiyan olmalarına rağmen dil benzerliği ve kültürel yakınlıkla Araplarla kaynaşmışlardır. Doğu Roma yani Bizans şehirlerinden elde edilen antik Yunan ve Roma uygarlıklarına ait tıp el yazmaları Asuri -Süryani çevirmen hekimlerce Süryanice ve Arapça' ya çevrilip İslam Tıbbı'nın zemini hazırlanmıştır. Sonuç: İslam Tıbbı; erken dönemi Tercüme Dönemi'nden sonra Yunanca ve Latince antik tıp el yazmalarından yapılan çevirilerden yararlanan bilim adamlarını yetiştirip, " Hümoral Patoloji Kuramı "nı zirve noktasına ulaştırmıştır Rönesans ve Aydınlama ile gelişen Batı Uygarlığı bilimsel buluşların da etkisiyle yeni bir kuram arayışına girmiş ve günümüz tıbbının " Hücresel Patoloji Kuramı " ortaya çıkmıştır. İslam Tıbbı erken döneminin bu çevirileri tamamlayıcı sağlık uygulamaların temelini de oluşturmaktadır.
