Meliha Esra Bilici, Furkan Akgun
Abant Tıp Dergisi - 2026;15(1):13-22
Amaç: Erken ergenlik, kızlarda 8, erkeklerde 9 yaşından önce ikincil cinsel özelliklerin belirmesidir. Özellikle COVID-19 pandemisi sürecinde sıklığı artan bu duruma ilişkin zamansal ve bölgesel veriler sınırlıdır. Bu çalışma, Batı Karadeniz bölgesinde erken ergenliğin yaygınlığını, pandemi normalleşme dönemlerine göre dağılımını ve tedavi gereksinimini etkileyen faktörleri retrospektif olarak analiz etmeyi amaçlamıştır. Gereç ve Yöntemler: 1 Mayıs 2021 - 6 Haziran 2024 tarihleri arasında erken ergenlik tanısı alan 270 olgu, iki döneme ayrılarak incelendi: Grup 1 (Haziran 2021 -Ocak 2023; erken normalleşme dönemi, n=204) ve Grup 2 (Ocak 2023 -Haziran 2024; geç dönem, n=66). Olgular erken telarş, erken adrenarş, santral erken ergenlik (SEE) ve ilerleyici ergenlik açısından değerlendirildi. Gruplar arasında klinik özellikler, ileri Tanner evresinde başvuru (>=3) ve tedavi gereksinimi karşılaştırıldı. Tedavi ihtiyacını etkileyen faktörler lojistik regresyon ile analiz edildi. Bulgular: 270 olgunun %12,5 (n=34)'inde normal pubertal gelişim ve %75,8(n=179)'inde santral erken ergenlik (SEE) saptandı. Grup 1 (n=204)'de hastaların %53,1'i ileri puberte evresinde (Tanner >=3) başvurmuşken, Grup 2 (n=66)'de ileri evrede başvuru sıklığı %14'tü (p=0,001). Grup 1'de SEE veya hızla ilerleyen ergenlik olgularının %58,3'ü (119/204) tedavi gerektirirken, Grup 2'de bu oran %21,2 (14/66) idi (p<0.001). Regresyon analizi nde, ailede erken ergenlik öyküsü, annenin erken menarş yaşı, yüksek vücut kitle indeksi standart deviasyon skoru (VKİ SDS) ve yüksek bazal Lüteinleştirici Hormon (LH)/Folikül Uyarıcı Hormon (FSH) oranının tedavi ihtiyacını anlamlı derecede etkilediği saptandı. Tedavi alan hastaların %57'si (n= 76) fazla kilolu veya obezdi. Grup 2'de obezite ve endokrin bozucu kimyasallara maruziyet bildirimi daha yüksek olmasına rağmen, VKİ'nin tedavi gereksinimi üzerindeki etkisi anlamlı bulunmadı (p=0,182). Sonuç: Bu çalışma, Batı Karadeniz bölgesinde pandemi sonrası erken dönemde erken ergenliğin daha ileri evrelerde seyrettiğini ve tedavi gereksiniminin belirgin şekilde arttığını göstermiştir. Ailede erken ergenlik öyküsü, annenin menarş yaşı, yüksek vücut kitle indeksi ve LH/FSH oranı tedavi ihtiyacı ile ilişkili bulunmuştur. Bulgular, risk altındaki çocuklarda erken tarama ve yakın izlemin önemini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Erken Puberte, COVID-19 Pandemisi, Erken Puberte, GnRH Analogu
