Mehmet SALIK, Servet ERDEMES
Lokman Hekim Dergisi - 2026;16(3):745-754
Bu derlemenin amacı, Ebu'l-Kasım el-Zehrâvî'nin Et-Tasrîf adlı eserinde yer alan diş hekimliği ve oral-maksillofasiyal cerrahi uygulamalarını tematik bir yaklaşımla incelemek ve bu uygulamaları tarihsel çerçevesi içinde değerlendirmektir. Mevcut çalışmada, el-Zehrâvî'nin cerrahi uygulamalara ilişkin kayıtları metin temelli içerik analizi yöntemiyle incelenmiş ve modern klinik temalar doğrultusunda sınıflandırılmıştır. İncelenen kayıtlar, el-Zehrâvî'nin cerrahi uygulamaları yalnızca teknik düzeyde tanımlamakla kalmadığını göstermektedir. Bu uygulamaların endikasyon belirleme, fonksiyonun korunması, komplikasyonların öngörülmesi ve tedavinin bireyselleştirilmesi gibi temel klinik ilkeleri dikkate alan sistematik bir yaklaşım çerçevesinde ele alındığı anlaşılmaktadır. Diş çekiminin son çare olarak ele alınması, ayırıcı tanıya verilen önem ve travmatik olgularda redüksiyon ile immobilizasyonun hedeflenmesi gibi yaklaşımların, güncel diş hekimliği ve maksillofasiyal cerrahi pratiğiyle kavramsal düzeyde benzerlikler taşıdığı görülmektedir. Sonuç olarak Et-Tasrîf, teknik açıdan dönemin sınırlılıklarını yansıtmakla birlikte, diş hekimliği ve oral-maksillofasiyal cerrahi alanlarında klinik düşünce ve karar verme süreçlerinin erken ve sistematik bir örneğini sunmaktadır. Bu yönüyle eser, yalnızca tarihsel bir kaynak olmanın ötesinde, klinik uygulamalarda rasyonel yaklaşımın ve hasta odaklı tedavi anlayışının erken dönem yansımalarını ortaya koymaktadır. Ayrıca tarihsel sürekliliğin ve temel klinik ilkelerin gelişiminin anlaşılmasına katkı sağlamakta; modern klinik uygulamaların kavramsal temellerinin değerlendirilmesine olanak sunmaktadır.
