Ender SALBAŞ, Ali Yavuz KARAHAN, Nilay ŞAHİN
Genel Tıp Dergisi - 2026;36(2026):1-8
Amaç: Bu çalışma, romatoloji dergilerinin kapsamlı bir bibliyometrik analizini gerçekleştirerek; bu kritik tıp alanındaki yayın eğilimlerini, akademik etkiyi ve erişilebilirlik dinamiklerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntemler: Çalışma kapsamında, Mayıs 2025 tarihinde Web of Science, Journal Citation Reports ve yayıncı web sitelerinden elde edilen veriler kullanılmıştır. Başlığında "Rheumatology", "Rheum" veya "Reum" ibareleri geçen 42 dergi değerlendirmeye alınmıştır. 2023 yılı Etki Faktörü (IF), Dergi Atıf Göstergesi (JCI), Makale İşleme Ücretleri (APC) ve açık erişim yüzdeleri dahil olmak üzere toplam 38 parametre analiz edilmiştir. İstatistiksel değerlendirmelerde Spearman korelasyonu ve Wilcoxon testlerinin yanı sıra; Python kullanılarak Random Forest regresyonu ve K-means/hiyerarşik kümeleme gibi makine öğrenimi yöntemleri uygulanmıştır. Bulgular: Dergilerin menşei incelendiğinde İngiltere (%23,81) ve ABD'nin (%21,43) baskın olduğu, yayın dilinin ise ağırlıklı olarak İngilizce (%85,71) olduğu görülmüştür. Dizinlenme durumu SCIE (%54,76) ve ESCI (%45,24) arasında dağılım gösterirken; 2023 çeyrek dilimlerinde Q4 (%28,57) ve Q3 (%23,81) grubu dergilerin çoğunlukta olduğu saptanmıştır. Ortalama IF 2023 değeri 3,78 (medyan 2,10), JCI 0,96 (medyan 0,57) ve APC 786,69 $ (medyan 0 $) olarak bulunmuştur. Q3 ve Q4 grubu dergilerin daha yüksek açık erişim oranlarına (%74,77 ve %56,17) sahip olduğu belirlenmiştir. IF 2023 değeri, JCI ile güçlü bir korelasyon gösterirken (rho=0,977, p<3,17e-27), açık erişim durumu ile anlamlı bir korelasyon göstermemiştir (rho=-0,165, p=0,316). Random Forest regresyon analizi (OOB=0,806); JIF Sıralaması, Anında Erişim İndeksi (Immediacy Index) ve JCI parametrelerini, Etki Faktörünün (IF) temel belirleyicileri olarak tanımlamıştır. Kümeleme analizi ise, Nature Reviews Rheumatology'yi de içeren yüksek etkili (medyan IF 17,65) ayrı bir grubu izole etmiştir. Sonuç: Bu analiz, coğrafi liderlik, açık erişim eğilimleri ve prestij hiyerarşileri ile karakterize edilen romatoloji alanındaki dinamik akademik manzarayı vurgulamaktadır. Makine öğrenimi destekli bulgular, yayıncılıkta eşitliği ve etkiyi artırmak adına yapay zeka rehberliğindeki stratejilerin önemine işaret etmektedir. Sadece 2023 verilerine dayanması ve başlık bazlı dergi seçimi gibi kısıtlılıklarına rağmen bu çalışma; romatolojinin geleceğine yön veren araştırmacılar, editörler ve politika yapıcılar için değerli bir rehber niteliğindedir.
