Esra AKAYDIN GÜLTÜRK, Nurcan KARAMERCİMEK
Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;17(3):0-0
Amaç: Aşılama bulaşıcı hastalıklarla mücadelede en etkili halk sağlığı müdahalelerinden biri olmasına rağmen, aşı tereddüdü küresel düzeyde artmaktadır. Ebeveynlerin aşı kararları, inanç sistemleri ve spiritüel iyilik hâli dahil çok boyutlu faktörlerden etkilenebilmektedir. Bu çalışmada 0-2 yaş çocuğu olan ebeveynlerde spiritüel iyilik hâli, aşı karşıtlığı ve aşı savunuculuğu arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tasarımdaki bu araştırma, 16.01.2026-02.04.2026 tarihleri arasında Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Çocuk poliklinikleri ve servislerinde 164 ebeveyn ile yürütülmüştür. Veriler Spiritüel İyilik Ölçeği (SİÖ), Aşı Karşıtlığı Ölçeği (AK) ve Aşı Savunuculuğu Ölçeği (AS) ile toplanmıştır. Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis (Bonferroni post-hoc), Spearman korelasyon ve binary lojistik regresyon kullanılmıştır. Bulgular: Ebeveynlerin %17.1'i (n=28) en az bir aşıyı reddetmiş veya ertelemiştir. SİÖ ile AK arasında zayıf negatif (rs=-0.167, p=0.033), SİÖ ile AS arasında pozitif (rs=0.235, p=0.002) korelasyon saptanmıştır. AK ile AS arasında negatif korelasyon bulunmuştur (rs=-0.344, p<0.001); bu ilişki Toplumsal Savunuculuk alt boyutunda daha güçlüdür (rs=-0.417, p<0.001). Eğitim düzeyi SİÖ ve AS ile ilişkili (p<0.001) ancak AK ile ilişkisizdir (p=0.152). Lojistik regresyonda AK aşı reddinin tek anlamlı açıklayıcısıdır (OR=1.153, %95 GA: 1.076-1.235, p<0.001); model doğruluğu %84.8' dir. Sonuç: Spiritüel iyilik hâli yüksek ebeveynler daha düşük aşı karşıtlığı ve daha yüksek aşı savunuculuğu sergilemektedir. Aşı karşıtlığı eğitim düzeyinden bağımsız olup tüm sosyoekonomik grupları etkilemektedir. Toplumsal Savunuculuk boyutunun aşı karşıtlığıyla olan güçlü negatif ilişkisi, ebeveynlerin aktif aşı savunucuları olarak yetiştirilmesinin önemine işaret etmektedir.
