HALE DERE ÇİFTÇİ
Uluslararası Aile Çocuk Ve Eğitim Dergisi - 2015;3(5):82-111
Davranış sorunları erken çocukluk yıllarında yaygın olarak görülmektedir ve bu davranışlar çocukların günlük yaşantılarında çeşitli sorunlara yol açmaktadır. Erken çocukluk döneminde sıklıkla görülen davranış sorunları aileler için büyük bir duygusal stres kaynağı olmaktadır. Çocukların davranışlarını değerlendirmek amacıyla yapılmaktadır. Bu testler arasında Çocuk Davranışı Kontrol Listesi, Çocuk Davranış Değerlendirme Ölçeği, İletişim ve Sembolik Davranış Ölçeği, Bebek Davranışı Değerlendirme Anketi, Fonksiyonel Davranış Değerlendirme, Devereux Erken Çocukluk Değerlendirme Aracı, Tedavi Değerlendirme Envanteri-Kısa Form, Walker Problemli Davranışları Tanılama Ölçeği gibi birçok test ve ölçekler sayılabilir. Çocuk davranışlarını ölçen testlerden biri de Eysberg Çocuk Davranış Envanteri-ECBI’dir. Bu çalışmada da, Eyberg Child Behavior Inventory (ECBI)’nin Türkiye’de geçerlilik ve güvenirlilik çalışması yapılmıştır. Bu araştırma Türkiye, Ankara’da, 24-72 aylar arasında tipik gelişim gösteren çocukların anneleri ile yürütülmüştür. Araştırmaya 600 anne dâhil edilmiştir. Ancak sonradan kardeşi olmayan ya da test maddelerin eksik doldurulması gibi nedenlerle envanterlerin bir kısmı çıkarılmıştır. Araştırmada verileri toplamak amacıyla “Kişisel Bilgi Formu” ve “Eyberg Child Behavior Inventory” kullanılmıştır. Envanterin geçerliğinin belirlenmesinde birinci düzey doğrulayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Eyberg Çocuk Davranışları Envanteri’nin güvenirlilik ve geçerliliğini belirlemek amacıyla yapılan bu çalışmanın sonucunda şu sonuçlara ulaşılmıştır. Araştırmada 24-72 aylık Türk çocukları için Eyberg Child Behavior Inventory/ECBI aracının geçerlilik ve güvenirliliğini belirlemek üzere birinci düzey doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanmıştır. Uygulanan ilk DFA’da istatistiksel olarak anlamlı olmayan t değerine sahip maddeler incelenmiştir. Yapılan incelemeye göre anlamlı olmayan değere sahip hiçbir maddeye rastlanmamıştır. Bu nedenle tüm maddeler envanterdeki yerini korumuştur. Envanterin geçerliğinin belirlenmesinde ise birinci düzey doğrulayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Envanterin faktöryel yapısını gösteren modelin gözlenen değişkenleriyle faktörleri arasındaki ilişkiyi gösteren katsayılar incelendiğinde, tüm katsayıların yüksek düzeyde olduğu sonucuna varılmıştır. DFA ile hesaplanan uyum istatistikleri dikkate alındığında, envanterin daha önce belirlenen yapısının toplanan verilerle genel olarak uyum sağladığına karar verilmiştir. Araştırma sonunda elde edilen regresyon katsayılarının ve t değerlerinin anlamlı olduğu ve modelin doğrulandığı belirlenmiştir. Araştırma sonunda elde edilen regresyon katsayılarının ve t değerlerinin anlamlı olduğu ve modelin doğrulandığı belirlenmiştir. Envanterin güvenirliğinin belirlenmesinde iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach alfa hesaplanmıştır. Eyberg Child Behavior Inventory’nin (ECBI) bütününe ait alfa değeri ise 0.91 olarak belirlenmiştir. Alt ve üst % 27’lik gruplar arasında madde güvenirlilikleri incelendiğinde, her bir maddenin yüksek derecede güvenilir olduğu, yani her bir maddenin ayırt ediciliğinin yüksek düzeyde olduğu görülmektedir. Ayrıca, madde korelasyon toplamları da alınmıştır. Tüm maddelerin madde toplam korelasyon değerlerinin 0,3 değerinden yüksek olduğu ve ölçekte kalması gerektiği görülmektedir. Çocukların yaşlarına göre annelerin sorunlu olarak algıladıkları davranışları belirlemek üzere davranış puanları cinsiyete, çocuğun ayına göre puanları gruplandırılmıştır. Bu gruplamaya göre, erkek çocukların davranış puanlarının kız çocuklara göre anlamlı derecede yüksek olduğu görülmektedir (p <0,05). Yani, erkek çocuklarda davranış sorunlarının daha yüksek oranda olduğu görülmektedir. Çocukların davranış puan grupları ile yaş grupları arasındaki ilişki incelendiğinde ise, aralarında anlamlı bir ilişki görülmemektedir (p >0,05). İstatistiksel olarak anlamlı olmamakla birlikte 49-60 yaş grubundaki çocukların en yüksek oranda (% 32.7) 109 ve üstü davranış puanına sahip oldukları görülmektedir. Çocukların davranış grupları ile cinsiyet arasında anlamlı bir ilişki görülmemektedir (p > 0.05) İstatistiksel olarak anlamlı olmamakla birlikte erkeklerde 109 ve üstü grubu daha yüksek görülmektedir (% 55.7).
