MEHMET ATİLLA UYSAL, DERYA ÖZTUNA, AYŞE BAHADIR, ASLI GÖREK DİLEKTAŞLI, ÇAĞATAY KARŞIDAĞ, AYNUR HOROZ, SİNEM İLİAZ
Tuberculosis and Thorax - 2015;63(4):250-256
Giriş: Fagerström Nikotin Bağımlılığı Testi (FNBT) Fagerström Tolerans Anketinden uyarlanmıştır ve sigara içicisinin sigarayı bırakmaya çalışırken nikotin yerine koyma tedavisine ihtiyacını değerlendirmek için kullanılır. FNBT pek çok dile çevrilmiş ve dünya çapında sigara literatüründe yer almıştır. Ancak çok az sayıda çalışmada İngilizce olmayan FTND versiyonlarının psikometrik özellikleri araştırılmıştır. Bu çalışma FTND’nin Türkçe versiyonunun psikometrik özelliklerini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Materyal ve Metod: Doğrulama faktor analizi (DFA) ile anketin Türkçe versiyonunun faktöriyel yapısı İstanbul, Türkiye’de bulunan iki büyük sigara bırakma polikliniğindeki büyük bir örneklem grubu kullanılarak değerlendirilmiştir. Çalışmamız, 1 Ekim ve 31 Aralık 2011 tarihleri arasında bu sigara bırakma polikliniklerinden birine başvuran 502 sigara içicisinden oluşmaktadır. Bütün katılımcılar çalışma için aydınlatılmış onam vermiştir. FNBT’nin geçerliliğini ölçmek için DFA yöntemi kullanıldı ve güvenilirliği belirlemek için Cronbach’s alpha katsayısı hesaplandı. Bulgular: Bir faktörlü DFA FNBT’deki tüm bileşenlerden oluşmaktadır. Bu faktördeki tüm bileşenler 0.40 ve üzerinde puan almıştır. Uyum istatistikleri yeterliydi ve karşılaştırmalı uyum indeksi (CFI) = 0.922, Tucker-Lewis İndeksi (TLI) = 0.902 ve kök ortalama yaklaşım hatası (RMSEA) = 0.081 idi. İki faktörlü DFA, birinci factor olarak sabah içiciliğiyle ilgili 3 bileşenden ve ikinci factor olarak içicilik özelliğiyle ilgili üç bileşenden oluşmaktadır. Faktör değerleri ve uyumun iyiliği istatistikleri FNBT’nin iki faktörlü yapısını doğrulamıştır. Sonuç: Değerlendirme FNBT’nin Türkçe versiyonunun iki faktörlü yapısı olduğunu orta derece güvenilirlikle doğrulamıştır. Bu çalışma göstermiştir ki; nikotin bağımlılığının tahmini için toplam skoru kullanmak, spesifik sigara bağımlılığını değerlendirmeyi ve tedavi ve müdahaleleri buna göre biçimlendirmeyi engelleyebilir. İki faktörlü bir FNBT’nin hastaların nikotin bağımlılığını daha doğru olarak belirleyebileceğini düşünüyoruz.
