Çağrı ERGİN, Gözde Gülcan ÜNAL, Tuğrul HOŞBUL, İlknur KALELİ
Mikrobiyoloji Bülteni - 2025;59(4):517-524
Matriks destekli lazer desorpsiyon iyonizasyon uçuş süresi kütle spektrometrisi [matrix-assisted laser desorption ionisation time-of-flight mass spectrometry (MALDI-TOF MS)] mikrobiyoloji alanında oldukça geniş kullanım alanı bulmuştur. Cihazdan elde edilen spektrumlar ile küçük pik verilerin de analize alındığı kompozit indeks [composite indicator (CI)] analizleri mikrobiyal farklılıkların incelenmesinde önemli bir yöntemdir. Dış faktörlerin hücre kompozisyonu üzerine etkilerinin incelenmesinde birleşik korelasyon indeksi (CCI); spektrum verilerinin grup halinde analizine imkan tanımaktadır. Son yıllarda, klinik örneklerden giderek artan sayıda Malassezia furfur izolasyonu yapılmaktadır. Bu patojenin lipide bağlı üreme özelliği nedeniyle Sabouraud'un dekstroz agarı gibi rutin mikolojide kullanılan besiyerlerinde üremesi olmamaktadır. Gereksinim halinde her laboratuvarın kendine ait uygun besiyerini hazırlayarak kullanması önerilmektedir. Ancak Malassezia mayalarının üretilmesi için tanımlanan besiyerlerinde içerikler ve miktarları çok farklılıklar gösterir. Modifiye Dixon agar (mDA), modifiye Leeming and Notman agar (mLNA) ve FastFung agar (FFA) besiyerleri hem primer kültür ortamı olarak hem de araştırmalarda yaygın olarak kullanılır. Bu besiyerindeki içerik çeşitliliğinin farklı spektrumların oluşmasına neden olması mümkündür. Bu çalışmada, lipofilik M.furfur izolatlarının farklı besiyerlerinde üretilmeleriyle elde edilen MALDI-TOF MS spektrumları arasındaki ilişkinin incelenmesi ve rutin uygulamada kullanılabilirliğinin sorgulanması amaçlanmıştır. Araştırmaya alınan 17 M.furfur izolatı mDA, mLNA ve FFA agarda üretilmiştir. İzolatların MALDI-TOF MS spektrumlarının CI analizleri yapılmış ve CCI verileri karşılaştırılmıştır. Araştırmaya alınan izolatlar için FFA ve mLNA besiyerleri arasında CI değerleri arasında fark saptanmazken (p> 0.05), her iki besiyeri de mDA besiyerine göre daha yüksek CI değerlerine sahip bulunmuştur (p< 0.05). Besiyerleri için basıklık (kurtosis) değerleri FFA, mLNA ve mDA için sırasıyla 1.83, -0.56 ve -1.16 olarak hesaplanmıştır. Çalışmada mDA besiyerinin platikurtik verilere sahip olması, yaygın olarak kullanılmasına rağmen zaman kaybettirecek spektroskopik analizlere neden olacağını düşündürmektedir. Tween 60 ile hazırlanan FFA ve mLNA besiyerlerinde yüksek CI değerlerinin bulunması, MALDI-TOF MS gibi yöntemlerin M.furfur analizlerinde standardizasyon için daha kullanılabilir olduğunu göstermektedir. Tween farklılıkları, MALDI-TOF MS analizinde tween uzaklaştırma protokollerinin verimini de etkileyecektir. Farklı verilerin elde edilmesi, CI gibi küçük spektral verilerin işleme alınması protokollerinin besiyeri standardizasyonunda gereklilik olduğunu göstermektedir. Besiyeri birlikteliğinin sağlanması laboratuvarlar arasında karşılaştırılabilir verilerin elde edilmesini de kolaylaştıracaktır.
