Ahmet Arif KURT, Emine Buse DALKIRAN, Halime TAŞ, Başar ÇELEBİ
Journal of Immunology and Clinical Microbiology - 2026;11(1):9-93
Amaç: Dudak bölgesi (vermilion); kıl folikülleri ile ter ve sebasöz bezlerden yoksun olması, çok ince bir stratum corneum tabakasına sahip olması ve melanosit aktivitesinin düşüklüğü nedeniyle çevresel stres faktörlerine karşı vücudun en savunmasız alanlarından biridir. Kronik ultraviyole (UV) maruziyeti bu bölgede aktinik keilit (AK) gelişimini tetiklemekte ve bu lezyonların invaziv skuamöz hücreli karsinoma (SCC) dönüşme riskinin diğer deri bölgelerine kıyasla anlamlı derecede yüksek olduğu bildirilmektedir. Bu durum, dudak mukozasına özgü, geniş spektrumlu (UVA+UVB) ve fotostabil koruma sağlayan farmasötik formülasyonların geliştirilmesini zorunlu kılmaktadır. Yöntem: Bu çalışmanın temel amacı; dudak balmı (lipstick) matrisinde kullanılan farklı güneş filtresi ailelerinin ve konsantrasyon (yük) seviyelerinin, ürünün SPF/UVA koruma etkinliği, fotostabilitesi, mekanik özellikleri ve mikrobiyolojik güvenliği üzerindeki etkilerini faktöriyel bir tasarımla nicel olarak belirlemektir. Bulgular: Elde edilen veriler, DHHB/EHT kombinasyonunun düşük yük seviyelerinde dahi hedeflenen koruma kriterlerini (SPF >= 30, UVA-PF >= 10) sağladığını ve inorganik filtrelere kıyasla beyazlaşma sorunu yaratmadan üstün bir duyusal profil sunduğunu göstermiştir. Sonuç: Sonuç olarak, optimize edilen dudak balmı reçetelerinin hem aktinik keilit profilaksisinde hem de günlük kullanım güvenliğinde "eşdeğer koruma-düşük kimyasal yük" prensibini karşıladığı ortaya konmuştur.
