Mihalis (Michael) KUYUCU
Uluslararası Hakemli Akademik Spor Sağlık ve Tıp Bilimleri Dergisi - 2026;16(61):56-77
Amaç: Bu çalışmanın amacı, 2020-2026 döneminde yayımlanan güncel araştırmalar üzerinden farklı müzik türlerinin stres, anksiyete ve ruh hali üzerindeki etkilerini incelemek ve hangi müzik özelliklerinin daha tutarlı yararlarla ilişkili olduğunu değerlendirmektir. Yöntem: Çalışma, sistematik derleme iddiası taşımayan yapılandırılmış ve bütünleştirici bir literatür incelemesidir. PubMed kayıtları, uluslararası yayıncı platformları, Web of Science indeks bilgileri ile TR Dizin/DergiPark kayıtları taranmıştır. Yalnızca 2020-2026 döneminde yayımlanan ve SCI/SCIE, SSCI veya TR Dizin koşullarını karşılayan hakemli çalışmalar çekirdek literatüre alınmıştır. Bulgular: Genel olarak müzik dinleme müdahaleleri psikolojik stres ve olumsuz ruh hali üzerinde yarar sağlayabilmektedir. Bununla birlikte tek bir müzik türünün tüm bireylerde üstün olduğunu gösteren tutarlı bir kanıt yoktur. Klasik müzik en sık araştırılan türlerden birisidir ve birçok klinik bağlamda kaygı azalmasıyla ilişkilidir. Ancak pop, geleneksel müzik ve hatta rock da bazı çalışmalarda benzer yararlar göstermiştir. Caz için olumlu sinyaller bulunmakla birlikte doğrudan ortaya konmuş kanıt oldukça azdır. Heavy metal ve diğer yüksek uyarılmalı türler için kanıt daha sınırlıdır ve evrensel biçimde olumsuz kabul edilmeleri bilimsel olarak desteklenmemektedir. Dinleyici tercihi, müzikten hoşlanma, kültürel aşinalık, tempo, enerji, duygusal değerlik ve dinleme amacı çoğu zaman tür etiketinden daha açıklayıcı görünmektedir. Sonuç: Stres azaltma açısından en savunulabilir yaklaşım, belirli bir türü reçete etmek yerine kişinin tercih ettiği ve hedeflenen duygu düzenleme amacına uygun müziği seçmektir. Klasik müzik pratik bir seçenek oluşturabilmekte olup ancak mevcut literatür onu evrensel olarak "en etkili tür" olarak göstermemektedir.
