Gülcan Tanrıkulu KAYAN, Yusuf KARATAŞ
Arşiv Kaynak Tarama Dergisi - 2026;35(3):235-243
Glukagon benzeri peptid -1 reseptör agonistleri (GLP -1 RA'lar), tip 2 diyabet ve obezite tedavisinde kan şekeri kontrolü, kilo kaybı ve kardiyovasküler risk azaltımı açısından giderek artan öneme sahip bir ilaç grubudur. Bu ajanlar glukoza bağımlı insülin se kresyonunu artırmakta, glukagon salınımını baskılamakta, gastrik boşalmayı geciktirmekte ve iştah regülasyonu üzerinde etkili olmaktadır. Klinik çalışmalar, özellikle semaglutid başta olmak üzere GLP -1RA'ların HbA1c düzeylerinde anlamlı azalma ve vücut ağı rlığında klinik açıdan belirgin düşüş sağlayabildiği gösterilmiştir. Bununla birlikte, kullanım alanlarının diyabet tedavisinden obezite yönetimine, kardiyovasküler risk azaltımına ve renal korumaya doğru genişlemesi, bu ilaç grubunun güvenlilik profilinin ayrıntılı biçimde değerlendirilmesine ihtiyaç doğmuştur. En sık bildirilen advers etkiler gastrointestinal sistemle ilişkili olup bulantı, kusma, diyare ve konstipasyon genellikle tedavinin erken döneminde veya doz artışı sırasında ortaya çıkmaktadır. Daha nadir ancak klinik açıdan önemli güvenlilik başlıkları arasında pankreatit, safra kesesi ve biliyer sistem hastalıkları, diyabetik retinopatinin ilerlemesi, tiroide bağlı sorunlar, akut böbrek hasarı, nöropsikiyatrik olaylar, perioperatif aspiration risk i ve kötüye kullanım potansiyeli yer almaktadır. Pazarlama sonrası farmakovijilans verileri, randomize kontrollü çalışmalarda sınırlı sayıda gözlenebilen nadir advers olayların saptanması ve yarar/risk dengesinin gerçek yaşam koşullarında izlenmesi açısın dan önem taşımaktadır. Bu derlemede GLP -1RA'ların etki mekanizmaları, klinik etkinlikleri, güvenlilik profilleri ve advers reaksiyonların farmakovijilans perspektifinden değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
