Ufuk Kuşkun
ODÜ Tıp Dergisi - 2026;13(1):1-9
Amaç: Üçlü negatif meme kanseri (TNBC), östrojen reseptörü, progesteron reseptörü ve HER2 ekspresyonunun olmaması ile karakterize edilen, agresif seyirli bir meme kanseri alt tipidir. Hedefe yönelik tedavi seçeneklerinin sınırlı olması ve tümör hücrelerinin redoks adaptasyonları nedeniyle TNBC hücreleri artmış oksidatif kırılganlık göstermektedir; bu durum redoks modülasyonunu umut verici bir terapötik strateji haline getirmektedir. Fitokimyasal açıdan zengin bir tıbbi bitki olan Ferula orientalis'in potansiyel antikanser özelliklere sahip biyoaktif bileşikler içerdiği bildirilmiştir. Bununla birlikte, TNBC hücrelerinde redoks homeostazı ve mitokondriyal apoptoz üzerindeki etkileri büyük ölçüde aydınlatılmamıştır. Bu çalışma, Ferula orientalis ekstraktının MDA -MB-231 TNBC hücre hattında oksidatif stres parametreleri, antioksidan enzim aktiviteleri ve apoptoz ile ilişkili gen ekspresyonu üzerindeki etkilerini araştırmayı amaçlamıştır. Gereç ve Yöntemler: MDA -MB-231 hücreleri 24 saat süreyle 10, 50 ve 100 µg/mL konsantrasyonlarında F. orientalis ekstraktı ile muamele edilmiştir. Hücre içi indirgenmiş glutatyon (GSH) ve malondialdehit (MDA) düzeyleri redoks durumunu değerlendirmek amacıyla spektrofotometrik yöntemlerle ölçülmüştür. Süperoksit dismutaz (SOD), katalaz (CAT) ve glutatyon peroksidaz (GPX) aktiviteleri enzimatik analizlerle belirlenmiştir. Apoptozla ilişkili gen ekspresyon düzeyleri (BAX ve BCL2), 2^-DeltaDeltaCt yöntemi kullanılarak RT -qPCR ile analiz edilmiştir. İstatistiksel değerlendirme tek yönlü ANOVA ve Tukey post -hoc testi ile yapılmıştır. Bulgular: F. orientalis uygulaması GSH düzeylerinde doza bağımlı azalma ve MDA düzeylerinde anlamlı artışa yol açarak oksidatif stresin arttığını göstermiştir. Antioksidan enzim aktiviteleri (SOD, CAT ve GPX) tüm tedavi gruplarında anlamlı şekilde baskılanmıştır. Ayrıca BAX ekspresyonu artarken BCL2 ekspresyonu azalmış ve BAX/BCL2 oranı belirgin şekilde yükselmiştir. Bu bulgular, ekstraktın redoks dengesizliği üzerinden mitokondriyal apoptotik sinyalizasyonu aktive ettiğini göstermektedir. Sonuç: Ferula orientalis ekstraktı TNBC hücrelerinde redoks homeostazını bozmakta ve oksidatif stres aracılı mitokondriyal apoptozu indüklemektedir. Oksidatif yükün artırılması ve anti -apoptotik savunma mekanizmalarının baskılanmasını içeren bu çift yönlü etki, F. orientalis'in TNBC'de redoks -hedefli tamamlayıcı terapötik bir aday olarak değerlendirilmesini desteklemektedir. Bulguların in vivo modellerde doğrulanması ve aktif bileşenlerin tanımlanması gerekmektedir.
