HÜSNİYE YÜKSEL
Archives of the Turkish Society of Cardiology - 2001;29(11):715-722
Epidemiyolojik çalışmalar yalnızca düşük dansiteli kolesterol (LDL-k) yüksekliğinin değil aynı zamanda yüksek trigliserid (TG) ve düşük yüksek dansiteli kolesterol (HDL-k) ile karakterize dislipidemik sendromların da koroner kalp hastalığı (KKH) için güçlü bir risk faktörü olduğunu göstermiştir. Kombine hiperlipidemi ve aterojenik lipoprotein fenotipi KKH'da sıklıkla karşılaştığımız dislipidemi tipleridir. Bu tip dislipidemilerde KKH veya kardiyak olay riskini azaltmak için LDL-k düşürücü tedaviye ek veya farklı olarak HDL-k'yi yükseltmek ve TG'yi düşürmek gerekir. Fibratların uzun yıllardan beri TG yüksekliği ile birlikte olsun veya olmasın düşük HDL-k tedavisinde faydalı olduğu bilinmektedir. Helsinki Kalp Çalışmasından sonra bazı tip dislipidemilerin tedavisinde kullanılması giderek artan bir destekle tavsiye edilmektedir. Fibratlar geniş spektrumlu lipid düşürücü ilaçlardır. Plazma TG düzeyinde ve LDL-k'de önemli azalma sağlarken, HDL-k düzeyini artırırlar. Ayrıca LDL-k'nin kompozisyonunu değiştirirler. Aterojenitesi yüksek küçük yoğun LDL partiküllerini daha az aterojenik büyük LDL partiküllerine dönüştürürler. Fibratların hipolipidemik etkilerinde "peroxisome proliferator activated reseptor" (PPAR) olarak isimlendirilen nükleer hormon reseptörleri aracılık eder. Fibratların bağlanmasıyla aktif duruma geçen bu reseptörler olaylar zincirini başlatarak hipolipidemik etkiye yolaçarlar. HDL-k'yi yükseltip TG'yi düşürmekle KKH mortalite ve morbiditesinin önemli oranda azaltılabileceği ve tedavide fibratların güvenle kullanılabileceği sonuçları yakında yayınlanan çok merkezli büyük klinik çalışmaların verileri ile de desteklenmiştir. Bu derlemede lipid düşürücü ilaç olarak fibratların etki mekanizmaları, fibratlarla yapılmış klinik çalışmalar ve kullanım alanları gözden geçirilecektir.
