Şeyda AYDIN YAŞAR, Sedat ARSLAN
Fenerbahçe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;6(1):115-131
Amaç: Fibromiyalji Sendromu; etiyolojisi tam olarak aydınlatılamamış, kronik yaygın ağrı, yorgunluk ve uyku bozukluklarıyla karakterize, yaşam kalitesini ciddi ölçüde azaltan bir hastalıktır. Bu derlemenin amacı, fibromiyalji yönetiminde son yıllarda dikkat çeken üç nutrasötik bileşenin triptofan, magnezyum ve koenzim Q10 semptom kontrolü üzerindeki klinik etkinliğini ve biyokimyasal mekanizmalarını sentezleyerek güncel kanıtları ortaya koymaktır. Yöntem: PubMed/MEDLINE, Google Scholar ve Web of Science veri tabanlarında 2000-2024 yılları arasında yayımlanan; triptofan, magnezyum ve koenzim Q10 müdahalelerini içeren randomize kontrollü çalışmalar, klinik araştırmalar ve kesitsel çalışmalar literatür taramaları doğrultusunda değerlendirilmiştir. Bulgular: Triptofan, serotonin ve melatonin öncüsü olarak, anksiyete ve ruh hali üzerinde olumlu etkiler göstermektedir. Magnezyum eksikliğinin ise kas kramplarına, halsizliğe ve yorgunluğa neden olabileceği bildirilse de, magnezyumun fibromiyalji patofizyolojisindeki rolü hala tartışmalıdır. Koenzim Q10, mitokondriyal enerji metabolizması ve antioksidan kapasite üzerindeki rolüyle öne çıkmaktadır. Sonuç: Magnezyum, triptofan ve koenzim Q10 takviyelerinin, oksidatif stres, mitokondriyal disfonksiyon ve nörotransmitter düzenlemesiyle ilgili mekanizmalar yoluyla fibromiyalji sendromunda semptomların yönetimine katkıda bulunabileceğini göstermektedir. Bununla birlikte, mevcut kanıtlar metodolojik farklılıklar, küçük örneklem büyüklükleri ve uzun vadeli randomize kontrollü çalışmaların eksikliği nedeniyle sınırlı kalmaktadır. Bu maddelerin etkinliğini, optimal dozajını ve uzun vadeli güvenliğini netleştirmek için iyi tasarlanmış daha fazla klinik çalışma gereklidir.
