ELZEM BOLKAN GÜNAYDIN, EMİN EMRE ERKANLIOĞLU, ASLIHAN UZUNKULAOĞLU, SAİME AY
Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Bilimleri Dergisi - 2025;28(2):117-129
Amaç: Fibromiyaljide el dominansının hastalık şiddeti ve hastalığa bağlı fonksiyonel sonuçlarla ilişkisini değerlendirmek. Gereç ve Yöntemler: Kesitsel tipteki bu çalışmaya 20-50 yaşlar arasında, 40 fibromiyalji hastası ve kontrol grubu olarak 40 sağlıklı gönüllü dâhil edildi. Yaş, cinsiyet, boy, ağırlık, komorbiditeler, fibromiyalji tanı süresi ve hastaların almakta oldukları tedavilere ilişkin veriler kaydedildi. Katılımcıların her 2 eli için Jamar tipi dinamometre ile el kavrama kuvvetleri, pinçmetre ile parmak ucu kavrama kuvvetleri, dokuz delikli tahta testi ile el becerileri değerlendirildi. Katılımcılara Edinburgh El tercihi anketi (Geschwind skorlamasıyla), Beck Depresyon anketi, Beck anksiyete anketi ve revize Fibromiyalji etki anketleri uygulandı. Bulgular: Sağ Edinburgh skoru (p<0.001) ve Geschwind skoru (p=0.04) hasta grubunda anlamlı olarak düşük izlendi. Sağ elli olmayan (p=0.01) ve ambidekster (p=0.01) katılımcı sayısı hasta grubunda anlamlı olarak daha yüksekti. Ambideksteritenin fibromiyalji için istatistiksel olarak anlamlı bir risk faktörü olduğu izlendi [RR%95GA: 6.02 (1.48-25.25), p=0.01]. Sağ Edinburgh skorunun fibromiyalji semptom şiddeti skoru ve revize fibromiyalji etki anketi skoru ile negatif yönde düşük-orta derecede korele olduğu izlendi (her 2 korelasyon için; r=-0.36 p=0.02). Sonuç: Fibromiyalji sağ el dışı el tercihi ile ilişkili görülmektedir. Sağ ellilik fibromiyaljide daha fazla semptom şiddeti ile ilişkili olabilir.
