Zeynep SEBÜ, Abdullah Furkan CANGI
Yüksek İhtisas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;7(1):1-9
Giriş: Bu çalışma, küçük çocukların bedensel öz-düzenleme süreçlerinde günlük yaşamda ortaya çıkan güçlükleri değerlendirmek amacıyla ebeveyn bildirimine dayalı yeni bir ölçüm aracı olan Fizyolojik Düzenleme Ölçeği'nin (FDÖ) geliştirilmesi ve psikometrik özelliklerinin incelenmesini amaçlamıştır. Erken çocukluk döneminde fizyolojik düzenleme, çocuğun stres ve çevresel uyarımlara verdiği bedensel tepkilerin önemli bir göstergesi olup, bu süreçlerin ekolojik geçerliliği yüksek araçlarla değerlendirilmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Materyal ve Metodlar: Çalışma, 2-6 yaş aralığında tipik gelişim gösteren 450 çocuk ile yürütülen metodolojik ve kesitsel bir araştırmadır. Ölçek geliştirme süreci üç aşamada gerçekleştirilmiştir: 1) Uzman görüşleri doğrultusunda içerik geçerliğinin sağlanması, 2) açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri ile yapı geçerliğinin incelenmesi ve 3) güvenirlik analizlerinin yapılması. Ölçek, beşli Likert tipinde derecelendirilen 24 maddeden oluşmaktadır. Bulgular: Analizler, toplam varyansın yaklaşık %45'ini açıklayan tek faktörlü bir yapı ortaya koymuştur. Doğrulayıcı faktör analizi sonuçları kabul edilebilir uyum değerleri göstermiştir (chi²/df=2,44; CFI=0,93; TLI=0,92; RMSEA=0,057). Ölçeğin iç tutarlılığı oldukça yüksek bulunmuştur (Cronbach alpha=0,94) ve test-tekrar test güvenirliği güçlüdür (ICC=0,89). Maddeler; solunum, terleme, yüz rengi değişimleri, uyku ve beslenme döngüsü ile ani seslere verilen tepkiler gibi ebeveynler tarafından günlük yaşamda gözlenebilen otonomik ve davranışsal göstergeleri kapsamaktadır. Bu göstergeler, çocuğun fizyolojik sisteminin stres veya uyarım altında nasıl uyum sağladığını yansıtmaktadır. Sonuç: Bulgular, FDÖ'nün erken çocukluk döneminde fizyolojik düzenleme güçlüklerini değerlendirmede geçerli, güvenilir ve uygulanabilir bir araç olduğunu göstermektedir. Ölçek, laboratuvar temelli ölçümlere erişilebilir bir alternatif sunarak hem araştırma hem de klinik tarama süreçlerinde kullanılabilir. Gelecek çalışmalarda FDÖ sonuçlarının kalp atım hızı değişkenliği (HRV) ve elektrodermal aktivite (EDA) gibi biyolojik göstergelerle ilişkilendirilmesi, ölçeğin birleşik geçerliğini ve tanısal duyarlılığını daha da güçlendirebilir. Genel olarak FDÖ, erken gelişim döneminde bedensel temelli düzenleme süreçlerinin ekolojik açıdan anlamlı değerlendirilmesine yenilikçi bir katkı sağlamaktadır.
