Nilgün ÇIRAK
İstanbul Esenyurt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;4(2):84-90
Amaç: Bu anlatımsal derleme, fizyoterapi ve rehabilitasyonda yapay zekânın (YZ) mevcut kullanım alanlarını incelemekte ve YZ destekli klinik akıl yürütmenin sınırlarını; terapötik dokunma, insan etkileşimi, etik ve tıbbi-hukuki sorumluluk, mesleki özerklik ve insan denetimi açısından değerlendirmektedir. Gereç ve Yöntem: Fizyoterapi ve rehabilitasyonda YZ kullanımına ilişkin literatür anlatımsal derleme yaklaşımıyla incelenmiştir. Klinik karar desteği, hareket analizi, rehabilitasyon takibi, eğitim, terapötik dokunma, etik ve tıbbi-hukuki sorunlar ile insan denetimini ele alan özgün araştırmalar, nitel çalışmalar, derlemeler ve kavramsal yayınlar değerlendirilerek tematik biçimde sentezlenmiştir. Bulgular: YZ; klinik karar desteği, hareket analizi, fonksiyonel sonuç tahmini, rehabilitasyon takibi, kişiselleştirilmiş tedavi planlaması ve eğitim alanlarında fizyoterapiyi destekleyebilir. Ancak tanısal sınıflandırma veya yapılandırılmış görevlerdeki yüksek performans, her zaman uygun ve kişiselleştirilmiş rehabilitasyon yönetimine dönüşmemektedir. Klinik akıl yürütme ayrıca hasta tercihleri, psikososyal faktörler, terapötik dokunma, sözsüz iletişim ve değişen hasta tepkilerinin değerlendirilmesini gerektirir. Veri gizliliği, algoritmik önyargı, açıklanabilirlik, otomasyon önyargısı, mesleki özerklik ve hukuki sorumluluk da önemli sorunlardır. Sonuç: YZ klinik süreçleri destekleyebilir; ancak terapötik dokunmanın, kişi merkezli bakımın, klinik akıl yürütmenin ve mesleki sorumluluğun yerini alamaz. Fizyoterapistin bağımsız bir ikamesi olarak değil, klinisyen liderliğinde ve anlamlı insan denetimi altında yardımcı bir teknoloji olarak değerlendirilmelidir.
