Büşra BİLİK SEZER, Selim SEZER, Semiha Nur MANDACI, Gizem LİMNİLİ, Nilgün ÖZÇAKAR
Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi - 2026;2026(2026):109-119
Amaç: Bu çalışma, Türkiye ve Hollanda'daki birinci basamak sağlık hizmetlerinin örgütsel ve işleyiş özelliklerini fonksiyonel kıyaslama yöntemiyle karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Yöntem: Nitel bir araştırma tasarımı benimsenmiş olup, çalışma kapsamına literatür taraması, resmi kurumsal raporlar ve araştırmacılar tarafından Hollanda'nın Utrecht ve Maastricht kentindeki birinci basamak sağlık merkezlerinde gerçekleştirilen saha gözlemleri dahil edilmiştir. Veriler, karşılaştırmalı tablolar ve SWOT analizi teknikleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Hollanda birinci basamak sağlık sistemi; entegre dijital altyapılar, yapılandırılmış randevu ve triyaj mekanizmaları ile hasta merkezli bakım sunan multidisipliner ekiplerden oluşmaktadır. Sevk sistemi titizlikle uygulanmakta olup, klinik karar destek sistemlerinin kullanımı yaygındır. Buna karşılık, Türkiye sistemi geniş erişilebilirlik sağlamasına rağmen, ekip temelli hizmetlerin sınırlılığı, dijital entegrasyonun gelişim aşamasında olması ve randevu sisteminin zorunlu olmaması gibi zorluklarla karşılaşmaktadır. Ayrıca tıp eğitimi, hizmet kapsamı ve hasta yönetim stratejileri açısından da belirgin farklılıklar saptanmıştır. Sonuç: Türkiye'nin birinci basamak sağlık sistemi olan Aile Sağlığı Merkezlerinin (ASM) etkinlik, sürdürülebilirlik ve hasta merkezliliğinin güçlendirilmesi için, Hollanda modelinden uygulanabilir politika derslerinin uyarlanması önem arz etmektedir. İyileştirme öncelikleri arasında dijital sağlık sistemlerinin entegrasyonu, multidisipliner ekip yapılarının yaygınlaştırılması, sevk mekanizmalarının güçlendirilmesi ve hasta iletişim platformlarının geliştirilmesi yer almaktadır.
