Gülfem ÜNSAL, Nermin KARAOSMANOĞLU
Jinekoloji-Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi - 2026;23(3):250-255
Amaç: Bu çalışmada gebe kadınların kozmetik/kozmesötik ürün kullanım alışkanlıklarının, ürün içeriklerine ilişkin farkındalıklarının ve kozmetik/kozmesötik okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntemler: Prospektif, tanımlayıcı ve kesitsel olarak yürütülen bu tek merkezli çalışmaya, dermatoloji polikliniğine başvuran ve gebeliği klinik olarak doğrulanmış 50 gönüllü kadın dahil edildi. Veriler, araştırmacılar tarafından geliştirilen yapılandırılmış anketle yüz yüze toplandı. Kozmetik/kozmesötik okuryazarlık, 10 maddeden oluşan Kozmetik/Kozmesötik Okuryazarlık Puanlama Sistemi (KOPS; 0-10 puan) ile değerlendirildi. İstatistiksel analizlerde Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis ve Spearman korelasyon testleri kullanıldı; p<0,05 anlamlı kabul edildi. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 31,72+/-6,25 yıl, gebelik haftası ortalaması 23,04+/-9,74 idi. Gebelerin %86,0'sı gebelik döneminde kozmetik/kozmesötik ürün kullandığını bildirirken, bu ürünleri kullananların %67,4'ü günlük kullanım bildirmiştir. En sık kullanılan ürünler güneş koruyucu (%76,0) ve nemlendiriciydi (%60,0). İçerik listesini okuma oranı %62,0, teratojenite kavramını bilme oranı %50,0 idi. Ortalama KOPS 5,64+/-3,18 olup iç tutarlılık iyi düzeydeydi (Cronbach alfa=0,867). Katılımcıların %30,0'u düşük, %28,0'i orta ve %42,0'si yüksek okuryazarlık düzeyindeydi. Eğitim düzeyi ile KOPS arasında güçlü pozitif korelasyon saptandı (rho=0,73; p<0,001). Sağlık profesyoneline danışanların KOPS değerleri daha yüksekti (p<0,001). Sonuç: Gebelikte kozmetik/kozmesötik ürün kullanımı yaygın olmakla birlikte içerik ve teratojenite farkındalığı değişkendir. Antenatal izlem sürecinde dermatoloji ve kadın hastalıkları-doğum uzmanlarının iş birliği içinde sunacağı yapılandırılmış ürün güvenliği danışmanlığının, gebelerde bilinçli ürün seçimini destekleyebileceği düşünülmektedir.
