Sultan ÖZKAN ŞAT, Pınar AKBAŞ
Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;11(2):139-148
Amaç: Bu araştırma, gebelerin iklim değişikliği farkındalığı ve endişe düzeyi ile gebelikte risk algısı arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: İlişki arayıcı nitelikte tanımlayıcı bir çalışma olan bu araştırma Kasım 2024-Mayıs 2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çalışmaya gebe kadınlar alınmış, her gebenin trimesteri kaydedilmiştir. Araştırmanın verileri, "Tanıtıcı Bilgi Formu", "İklim Değişikliği Farkındalık Ölçeği", "İklim Değişikliği Endişesi Ölçeği" ve "Gebelikte Risk Algısı Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde, iklim değişikliği farkındalığı, endişesi ve gebelikte risk algısını etkileyen faktörleri belirlemek için çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Bulgular: Araştırmada kota örneklemesi kullanılarak, araştırma her trimesterden 91 gebe olacak şekilde toplamda 273 gebe ile tamamlandı. İklim değişikliği farkındalığı puan ortalaması iklim değişikliği endişesi toplam puan, çaresizlik ve kaygı alt boyut puan ortalamaları arasında pozitif yönlü bir ilişkiye sahiptir (p<0,01). Gebelikte risk algısı toplam ölçek puanı, bebeğe ve kendine yönelik risk algısı alt boyut puan ortalamaları ile iklim değişikliği farkındalığı ölçeği toplam puan ortalaması, iklim değişikliği endişesi ölçeği toplam puan ortalaması, düşük yapma durumu, gebelik sırasında komplikasyon yaşama durumu ve gebelik sırasında travmatik bir yaşam deneyimi yaşama değişkenleri arasında orta düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (p<0,01). Sonuç: Gebelerde iklim değişikliği farkındalığının artması, iklim değişikliği endişesini artırmış; bu endişe ise genel risk algısı ve bebeğe yönelik algılanan risk ile anlamlı ilişki göstermiştir. Ayrıca, gebelik komplikasyonları ve travmatik yaşam deneyimleri risk algısını etkileyen önemli faktörler olarak belirlenmiştir.
