Sevde KAHRAMAN, Ceylin SARI, Eslem KARSLI
Kocatepe Tıp Dergisi - 2026;27(3):419-426
Ağır metallerin anne karnında gelişmekte olan fetüs üzerindeki etkileri; maruz kalma süresi, maruziyet düzeyi ve genetik faktörlere bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Cıva, kurşun, kadmiyum, arsenik ve selenyum gibi ağır metallere maruziyet, fetal nöronal gelişimi bozarak kalıcı hasarlara yol açabilmektedir. Bunun yanı sıra, ağır metaller ve organofosfatlar DNA hasarına neden olabilmekte, erken doğum veya düşük riskini artırabilmekte, hormonal dengeyi bozarak çeşitli gelişimsel anomalilere zemin hazırlayabilmektedir. Gebelik döneminde ağır metallere maruz kalmanın, doğum ağırlığı, boy uzunluğu ve baş çevresi gibi fiziksel gelişim göstergeleri üzerinde de olumsuz etkileri bildirilmektedir. Gebe kadınlar; çevresel kirleticiler (örneğin egzoz gazları, endüstriyel atıklar), kozmetik ürünler (saç boyası, makyaj malzemeleri) ve özellikle deniz ürünleri yoluyla ağır metal ve organofosfatlara maruz kalabilmektedir. Mesleki veya çevresel yollarla maruz kalan kadınlarda ise, doğum süreciyle ilişkili ya da doğum sonrası dönemde bebekte kalıcı sağlık sorunları gözlenebilmektedir. Bu nedenle, gebelikte ağır metal ve organofosfat maruziyeti hem anne hem de fetüs sağlığı açısından kritik öneme sahiptir. Bu derlemenin amacı, gebelik döneminde ağır metaller ve organofosfatlara maruz kalmanın kısa ve uzun vadeli etkilerini incelemeyi ve bu risklere karşı alınabilecek önlemleri değerlendirmektir.
