Emre RÜZGAR, Didem YÜKSEL, Doğa Su ŞENGÜN, Yağmur ATBAŞ, Gizem CANSIZ UÇAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Dergisi - 2026;8(2):167-176
Giriş: Çocukluk çağı kanserleri, yalnızca çocuğu değil, aileyi de fiziksel, psikososyal ve ekonomik açıdan etkileyen karmaşık bir süreçtir. Bu süreçte ebeveynlerin bakım ve destek gereksinimleri artmakta, çocukların yaşam kalitesi olumsuz etkilenebilmektedir. Amaç: Bu araştırma, onkoloji servisinde yatarak tedavi gören 4 - 16 yaş arası kanser tanılı çocukların ve primer bakım veren ailelerinin bakım gereksinimleri ile yaşam kalitelerinin gelişimsel dönemlere göre değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirildi. Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı-ilişki arayıcı tasarımdaki araştırma, Ankara Bilkent Şehir Çocuk Hastanesi'nde tedavi gören 126 çocuk ve ebeveyni ile yürütüldü. Veriler Tanıtıcı Bilgi Formu, KINDL Yaşam Kalitesi Ölçeği ve Kanserli Hasta Gereksinimleri Soru Formu kullanılarak yüz yüze toplandı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, eşleştirilmiş örneklemler t-testi, Pearson korelasyon analizi ve MANOVA kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p < 0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Katılımcıların %92,9'unun kemoterapi aldığı belirlendi. Toplam bakım gereksinimi puan ortalaması 82,29 +/- 24,70 olup en yüksek ortalama 4 - 7 yaş grubundaki çocukların ebeveynlerinde saptandı (88,45 +/- 23,83). 4 - 7 yaş grubunda çocukların yaşam kalitesi puanları ebeveyn değerlendirmelerine göre tüm alt boyutlarda anlamlı düzeyde daha düşüktü (p < 0,001). Tüm yaş gruplarında çocuk yaşam kalitesi ve ebeveyn proxy değerlendirilmesi puanları arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler bulundu. Yaş grupları arasında bakım gereksinimi alt boyutları açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p = 0,354). Sonuç: Bu çalışma, daha küçük yaştaki çocukların ebeveynlerinin bakım ve destek gereksinimlerinin daha fazla olduğunu ve tüm yaş gruplarında çocukların yaşam kalitesi puanları ile ebeveyn proxy değerlendirmelerine dayalı yaşam kalitesi puanları arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermiştir.
