Muhammed Celal ERYILMAZ, Burak ERYILMAZ
Balkan Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;5(2):151-159
Amaç: Bu sistematik derlemenin amacı, duyusal temelli Sanal Gerçeklik (SG) müdahalelerinin Gelişimsel Koordinasyon Bozukluğu (GKB) olan çocuklarda motor performans ve duyusal işlemleme sonuçları üzerindeki etkilerini sentezlemek ve kanıtları eleştirel bir şekilde değerlendirmektir. Yöntem: PubMed, Scopus, Web of Science, Embase ve Cochrane Library veri tabanlarında 2020-2025 yılları arasında yayımlanan randomize kontrollü çalışmalar (RKÇ) taranmıştır. PRISMA kılavuzuna uygun olarak; 4-12 yaş arası GKB tanılı çocukları kapsayan ve duyusal girdileri manipüle eden SG müdahalelerini kullanan çalışmalar dahil edilmiştir. Metodolojik kalite, Cochrane Risk of Bias 2 (RoB 2) aracı ile değerlendirilmiş; klinik heterojenlik nedeniyle anlatısal (narrative) sentez yöntemi kullanılmıştır. Bulgular: Toplam 168 katılımcıyı içeren dört temel RKÇ analiz edilmiştir. Sonuçlar, SG temelli müdahalelerin motor yeterliliği; özellikle denge, postural kontrol (Pediyatrik Denge Ölçeği) ve el becerilerini (MABC-2, BOT-2) anlamlı düzeyde iyileştirdiğini göstermiştir. Bir çalışma, öngörücü motor kontrol hatalarında azalma ve motor imgelemede artış (d=0.88) saptamıştır. Duyusal çıktılar açısından SG, duyusal hassasiyet ve kaçınma (SP-2) puanlarında iyileşme ve yüksek Hedef Ulaşma Ölçeği (GAS) skorları sağlamıştır. Ayrıca, SG'nin ergoterapi ile kombinasyonu, ev ve toplum katılımını artırmıştır. Sonuç: SG müdahaleleri, GKB'li çocuklarda geleneksel tedaviden daha üstün sonuçlar veren veya tedaviyi etkili bir şekilde destekleyen, teorik temelli bir yaklaşımdır. SG, yalnızca motor çıktıya değil, duyusal-motor yeniden kalibrasyona odaklanarak anlamlı klinik kazanımlar sağlar. Bununla birlikte, objektif duyusal ölçümler konusundaki "teori-kanıt boşluğu" devam etmektedir. Gelecekteki araştırmaların, mekanistik etkileri netleştirmek için standardize duyusal metrikler kullanması önerilmektedir.
