Tuncay KIRATLI, Çetin YAMAN, Işık BAYRAKTAR
Uluslararası Hakemli Akademik Spor Sağlık ve Tıp Bilimleri Dergisi - 2025;15(57):1-20
Öz: Amaç: Basketbolda antropometrik yetiler, atletik performansı etkileyen önemli bir unsur olarak öne çıkmaktadır. Üst düzey antropometrik özelliklere sahip oyuncular, liglerde ve turnuvalarda hem bireysel performanslarını daha etkin şekilde sergileyebilmekte hem de takım başarısına anlamlı düzeyde katkıda bulunmaktadır. Takım ve sporcunun belirlenmiş hedeflere etkili bir şekilde ulaşabilmesi için doğru bir antrenman programı hazırlayabilmek adına normatif verilere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu bağlamda, basketbol oynayan sporcuların sınıflandırılmasını yaparak sporcu seçiminde kulüplere ve antrenörlere yol göstermek, aynı zamanda literatürdeki çalışmalara katkı sağlamak amaçlanmıştır.Yöntem: Araştırmaya, Türkiye genelinde 17-19 yaş aralığında Basketbol Gençler Ligi (BGL), Türkiye Basketbol Ligi U-18 (TBL U-18), Türkiye Basketbol 2. Ligi (TB2L U-18) ve Türkiye Basketbol Bölgesel Ligi U-18 (TBBL U-18) liglerinde oynayan toplam 265 erkek sporcu katılım göstermiştir. Sporculara boy uzunluğu, vücut ağırlığı, vücut yağ yüzdesi, vücut kütle indeksi (VKİ), kulaç erişim uzunluğu, yatay kulaç uzunluğu, alt ekstremite uzunluğu, oturma boyu uzunluğu ve karış uzunluğu ölçümleri yapılmıştır. Ölçümler elde edildikten sonra sporcular mevkilere göre kategorize edilerek incelenmiştir. Değişkenlerin ortalama, standart sapma ve yüzdelik değerleri hesaplanmış ve karşılaştırmalı değerlendirmeler yapılmıştır.Bulgular: Araştırmaya katılan basketbolcuların yaş ortalaması 17,91+/-,78 olarak belirlenmiş olup, sporcular beş farklı mevkiye dengeli şekilde dağılmıştır. Boy uzunluğu, vücut ağırlığı, vücut yağ yüzdesi, vücut kütle indeksi, kulaç uzunluğu, alt ekstremite uzunluğu, oturma boyu ve karış uzunluğuna ilişkin normatif değerler tablolar halinde sunulmuştur. Çarpıklık ve basıklık katsayıları, tüm değişkenlerin normal dağılıma yakın özellikler sergilediğini göstermektedir. Bulgular, genç basketbolcular için tanımlayıcı nitelikte referans değerler ortaya koymaktadır.Sonuç: Bu çalışma, 17-19 yaş aralığındaki genç erkek basketbolcuların antropometrik özelliklerinin normatif değerlerini ortaya koymuş ve bu değerlerin mevkiler arasında değişiklik gösterdiğini saptamıştır. Elde edilen bulgular, kulüplerin ve antrenörlerin sporcu seçiminde ve antrenman programlarının hazırlanmasında yol gösterici olabilecek niteliktedir. Ayrıca literatüre katkı sağlayarak gelecekte yapılacak çalışmalara temel oluşturabileceği düşünülmektedir.
