Nurefşan KONYALIGİL ÖZTÜRK, Cansu GÖRDEM, Zeynep Sude AYTEKİN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi - 2026;11(2):315-321
Amaç: Bu kesitsel çalışmanın amacı, genç yetişkinlerde Akdeniz ve Nörodejeneratif Gecikme için Akdeniz -DASH Müdahalesi (MIND) diyeti uyumunun, uyku kalitesi, fiziksel aktivite düzeyleri ve vücut bileşimi ile olan ilişkilerini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışma, 900 sağlıklı genç yetişkin ile gerçekleştirilmiştir. Bireylerin Akdeniz diyetine bağlılığını belirlemek için Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği (MEDAS), MIND diyetine uyumu değerlendirmek için MIND diyeti ölçeği, uyku kalitesini belirlemek için Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ), fiziksel aktiviteyi değerlendirmek için Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi Kısa Formu (UFAA-KF), araştırmacılar tarafından bireylere yüz yüze uygulanmıştır. Bireylerin vücut ağırlığı, boy uzunluğu, bel çevresi, kalça çevresi gibi antropometrik ölçümleri ve vücut bileşim analizleri yapılmıştır. Bulgular: Uyku kalitesi kötü ve iyi olanlarda, Akdeniz diyetine bağlılık durumları açısından sırasıyla %31,5 ve %25,0 kötü; %6,4 ve %13,6 iyi birey bulunmaktadır (p<0,05). MEDAS ve MIND diyeti ölçeği puanının, uyku kalitesi iyi olanların kötü olanlara göre daha yüksek olduğu tespit edilmektedir (p<0,05). Bireylerin visseral yağ yüzdesi ile PUKİ puanı arasında pozitif korelasyon saptanmaktadır (r=0,069, p=0,039). Yağsız vücut kütlesi (YVK) ile uyku kalitesi puanı arasında negatif korelasyon görülmektedir (p<0,05). Bireylerin MEDAS puanı ve MIND diyeti ölçeği puanı arttıkça uyku kalitesinin arttığı bulunmaktadır (p<0,05). MIND diyeti ölçeği ve MEDAS puanlarındaki birimlik artışın PUKİ puanını azalttığı görülmektedir (p<0,05). Akdeniz diyetine bağlılığı yüksek olanların uyku kalitesinin iyi olma şansının yaklaşık 2,764 kat arttığı tespit edilmektedir. Sonuç: Genç yetişkinlerde obezite ve özellikle visseral yağ dokusundaki artış uyku kalitesini olumsuz etkilerken, Akdeniz ve MIND diyetine uyum ile YVK artışının uyku kalitesini iyileştirdiği görülmektedir. Sağlıklı beslenme modelleri, genç yetişkinlerde uyku kalitesi ve genel sağlık için koruyucu bir etki sağlayabilir.
