Gamze BAYTAR, Çiçek HOCAOĞLU
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - 2026;18(3):1125-1139
Yaşamın temel döngülerinden biri olan uyku, her gece gözlerin kapanmasıyla birlikte arka planda son derece karmaşık nörofizyolojik süreçlerin devreye girdiği bir olgu olup eski çağlardan beri insanlarda merak uyandırmıştır. 19. ve 20. yüzyıllarda bilimsel tekniklerin gelişmesiyle birlikte uyku fizyolojisinin anlaşılmasında önemli ilerlemeler kaydedilmiştir. Elektroensefalogram (EEG), polisomnografi (PSG) ve aktigrafi gibi yöntemlerle Hızlı Göz Hareketleri (REM) ve Hızlı Göz Hareketleri Olmayan (NREM) evreleri ayrıntılı şekilde tanımlanmış, uyku bozukluklarının patofizyolojisi büyük ölçüde aydınlatılmıştır. Günümüzde ise uyku bozukluklarının yalnızca gece uykusunu etkileyen bireysel bir sorun olmadığı; kardiyovasküler hastalıklardan metabolik sendroma, immün sistem ve ruhsal hastalıklara ve trafik kazalarına kadar birçok sağlık sorunuyla ilişkili, küresel ölçekte etkileri olan ciddi bir halk sağlığı problemi olduğu anlaşılmıştır. Mevcut araştırmalar uyku bozukluklarının görülme sıklığında bir artış olduğunu göstermektedir. Bu derleme çalışması, uykuyu güncel sınıflama sistemlerine, patofizyolojiden tedavi yaklaşımlarına kadar geniş bir çerçevede değerlendiren bütüncül bir bakış sunmayı amaçlamaktadır. Literatürde uyku bozuklarının bütününü kapsamlı olarak ele alan, güncel çalışmalar sınırlı sayıda olup, mevcut bilgileri gözden geçiren derlemelerin eksikliği göze çarpmaktadır. Geleneksel derleme yöntemi ile hazırlanan bu çalışma literatürdeki bu eksikliğe dikkat çekmeyi hedeflemektedir. Sonuç olarak uyku bozuklukları yalnızca psikiyatri ve nörolojinin ilgilendiği bir alan olmaktan çıkarılmalı, rutin değerlendirme süreçlerinin bir parçası haline getirilmelidir. Organizmanın bütününü etkileyebilen uykunun, tüm tıbbi branşlarca hak ettiği ilgiyi görmesi ancak bu şekilde mümkündür.
