TUĞBA KAHVECİOĞLU, FUNDA ELMACİOGLU
Sağlık Bilimlerinde Güncel Yaklaşımlar - 2025;6(1):23-30
İnsan Genomu Projesi’nin sonuçlarının 2001 yılında yayınlanmasından sonraki çalışmalar genetik bilgilerin biyolojik süreçleri nasıl etkilediği üzerine odaklanmıştır. Bu tarihten günümüze kadar Türkçe yayımlanmış, beslenmeyle ilintisini ortaya koyan çalışma sayısı yetersizdir. Bu derlemede genetik alanında önemli kavramlar açıklanarak genetik, hastalık ve beslenme ilintisi genetik yapının beslenme üzerindeki etkisi ve diyetin gen ifadesi üzerindeki etkileri hakkında güncel literatürün yorumlanması amaçlanmıştır. Genetik testlerin kullanım alanları ve sınırlılıkları tartışılmış, özellikle genetik testlerin karmaşık hastalıkların risk tahmininde sınırlı fayda sağladığı görülmüştür. Sağlık hizmeti sağlayıcılarının eğitim müfredatları klinik genetik, moleküler testler ve beslenme genomiği konusunda güçlendirilmelidir. Beslenme genomiğinden elde edilen bilgiyle kişiselleştirilmiş önerilerin bireylere sağlık açısından fayda sağladığını ve zarar vermediğini doğrulamak için kanıta dayalı bir yaklaşım sergilenmelidir. Sonuç olarak beslenme ve beslenme örüntülerinin gen ekspresyonunu nasıl etkilediğini inceleyecek gelecekteki nutrigenetik ve nutrigenomik çalışmaları, klinisyenlere obez hastaları alt tiplere ayırmada ve akut veya uzun süreli ağırlık kaybının farklı aşamalarını tanımlamada rehberlik edebilir. Her ne kadar nutrigenomik ve gen profili oluşturma testleri klinik uygulama açısından doğrulanmamış olsa da, gelecekte bu testler hedefe yönelik nutigenetik danışmanlık sağlanarak hastalık tedavi stratejilerinin geliştirilmesine yardımcı olabilir.
