GERİATRİK HASTALARDA DÜŞME RİSKİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Elem YORULMAZ, Berna GÜNAY, Nilgün MESCİ, Büşra ÜSTÜN, Duygu Geler KÜLCÜ

Boğaziçi Tıp Dergisi - 2026;13(2):38-47

Department of Physical Medicine and Rehabilitation, Haydarpaşa Numune Training and Research Hospital, İstanbul, Türkiye

 

Amaç: Geriatrik popülasyonda görülen düşmeler, ciddi yaralanmalara ve buna bağlı fonksiyonel kayba yol açarak yaşam kalitesini belirgin biçimde azaltabilir. Bu nedenle, düşme riskinin doğru şekilde değerlendirilmesi ve katkıda bulunan faktörlerin kapsamlı biçimde belirlenmesi, özellikle geriatrik hastalarda temel bir gerekliliktir. Yöntem: Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon servisine yatırılan geriatri hastaları çalışmaya dâhil edildi. Hastaların yaşı, cinsiyeti, boyu, kilosu, eğitim durumu, düşme ile ilişkili olabilecek ilaç kullanımı ve yürüme sırasında kullanılan yardımcı cihazlara ilişkin veriler kaydedildi. Kognitif durum, Hodkinson Kısaltılmış Mental Testi ile değerlendirildi. Tüm katılımcılara Fonksiyonel Ambulasyon Skalası (FAS), Berg Denge Ölçeği (BDÖ) ve Düşme Etkililiği Ölçeği (DEÖ) uygulandı. Ayrıca hastalarda görme problemleri, üriner semptomlar, beslenmeye dayalı risk faktörleri, psikolojik yakınmalar ve ev içi çevresel tehlikeler sorgulandı. Mobilite ve transfer sırasında gözlemlenen riskli davranışlar da kaydedildi. Hastalar düşme öyküsü varlığına göre iki gruba ayrıldı ve değişkenler arasındaki farklar gruplar arasında karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmaya 65 yaş ve üzeri toplam 54 hasta dâhil edildi. Hastalar düşen ve düşmeyen olmak üzere iki gruba ayrıldı. Cinsiyet dağılımı açısından gruplar arasında anlamlı bir fark bulundu (p=0,002). Yaş, boy, kilo, kognitif durum, FAS ve DEÖ skorları açısından gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmazken, düşen grupta BDÖ skorlarının belirgin şekilde daha düşük olduğu ve mobilite ile transfer sırasında riskli davranışların daha sık görüldüğü saptandı (p=0,013, p=0,012). Sonuç: Çalışmada, geriatri hastalarında düşme riskinin azalmış denge ile mobilite ve transfer sırasında ortaya çıkan riskli davranışlarla anlamlı düzeyde ilişkili olduğu gösterilmiştir. Bulgular, yatırılarak rehabilitasyon uygulanan hastalarda sistematik düşme risk değerlendirmesinin, yakın gözlemin ve denge odaklı müdahalelerin düşme riskinin azaltılmasında ve taburculuk sonrası korunma stratejilerinin desteklenmesinde kritik önem taşıdığını ortaya koymaktadır.