Özgün Selçuk, C. G., Kaya, Tekin, Çetin
Maltepe Tıp Dergisi - 2025;17(3):90-97
Amaç: Bu araştırmanın amacı gestasyonel diyabetes mellitus (GDM) için tanısal bir biyobelirteç olan serum X-box bağlayıcı protein 1'i (XBP-1) araştırmaktır. Materyal ve Metodlar: Bu çalışma, Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 75-g 2-saatlik Oral Glukoz Tolerans Testi (OGTT) ile GDM taraması yapılan 18-45 yaş aralığındaki 88 gebeyi kapsadı. Serum XBP-1, OGTT ile eş zamanlı olarak enzim bağlı immünosorbent assay yöntemiyle belirlenmiştir. Serum XBP-1'in antropometrik ölçümler ve kardiyovasküler indeksler dahil olmak üzere fizyolojik parametrelerle ilişkisini belirlenmiştir. XBP-1'in GDM tanısındaki değeri değerlendirilmiştir. Bulgular: Serum XBP-1 düzeyleri, GDM'li kadınlarda normal glukoz toleransı olan kadınlara kıyasla anlamlı derecede yüksekti (5,12+/-1,65'e karşı 2,05+/-0,40 ng/mL, p<0,001). Alt grup analizi, erken evre GDM hastalarının bile kontrollere kıyasla yüksek XBP-1 düzeylerine (4,36+/-1,05 ng/mL) sahip olduğunu ortaya koydu (p<0,001). XBP-1, açlık ve tokluk glukoz düzeyleri ve BMI ile güçlü pozitif korelasyonlar gösterdi (tümü p<0,001). ROC analizi, eğri altında kalan alan 0,99 ile mükemmel tanısal performans göstermektedir ve 2,71 ng/mL kesme değerinde %100 duyarlılık ve %99 özgüllük elde edilmiştir. Sonuçlar: Serum XBP-1, erken GDM tespiti için umut vadeden bir biyobelirteç olarak ortaya çıkmakta ve potansiyel olarak OGTT'yi tamamlayabilmektedir. Klinik faydasını belirlemek için farklı popülasyonlarda daha fazla doğrulama çalışmasına ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Gestasyonel diabetes mellitus; X-box bağlayıcı protein 1; Biyobelirteç; Endoplazmik retikulum stresi; Oral glukoz tolerans testi; Katlanmamış protein yanıtı
