Ayşegül Özkan, Funda Büyükyılmaz
Etkili Hemşirelik Dergisi - 2026;19(1):127-140
Giriş: Karmaşık ve yaşamı tehdit edici girişimlerin uygulandığı yoğun bakım ünitesi (YBÜ)nde hemşirelerin deneyimlediği yorgunluk durumunun, hasta bakım sonuçlarını olumsuz yönde etkileyeceği ve tıbbi hatalara neden olabileceği bildirilmektedir. Amaç: Araştırma, yoğun bakım hemşirelerine uygulanan gevşeme egzersizlerinin yorgunluk düzeyi üzerine etkisini incelemek amacıyla planlandı. Yöntem: Deneysel tasarımda planlanan araştırmanın örneklemini, bir şehir hastanesindeki anesteziyoloji ve reanimasyon yoğun bakım ünitesinde görev yapan hemşirelerden, blok randomizasyon ile seçilen 30 deney (gevşeme egzersizleri uygulanan) ve 30 kontrol grubu oluşturdu. Veriler, araştırmacı tarafından hazırlanan "Hemşire Bilgi Formu", "Yaşam Bulguları Formu" ve "Mesleki Yorgunluk/Tükenmişlik/Toparlanma Ölçeği (MYTTÖ)" aracılığı ile Eylül-Kasım 2022 tarihleri arasında toplandı. Deney grubuna sekiz hafta boyunca uygulanan gevşeme egzersizleri öncesi ve sonrası yaşam bulguları (beden sıcaklığı, nabız, solunum ve sistolik-diastolik basıncı değerleri) araştırmacı tarafından ölçüldü ve MYTTÖ puanları değerlendirildi. Kontrol grubuna bir girişim uygulanmadan ölçümler yapıldı. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemlerle analiz edildi. Anlamlılık p<0,05 düzeyinde değerlendirildi. Bulgular: Araştırmaya katılan hemşirelerin %71,7'sinin kadın, %81,7'sinin lisans mezunu, %61,7'sinin bekar, %56,7'sinin geliri giderine eşit olduğu, %61,7'si mesleğini isteyerek seçtiği, %73,3'ünün mesleğini sevdiği belirlendi. Deney grubunda yer alan hemşirelerin sekiz hafta sonra uygulama sonundaki MYTTÖ puan ortalamalarının, "Kronik Yorgunluk" için 67.78+/-18.64, "Akut Yorgunluk" için 60.78+/-17.80 ve "Toparlanma" için ise 41.56+/-18.00 olduğu görüldü. Deney ve kontrol grupları arasında elde edilen sonucun, deney grubu lehine anlamlı düzeyde farklı olduğu görüldü (p<0,05). Ayrıca girişim öncesi ve sekiz haftanın sonundaki beden sıcaklığı, diastolik kan basıncı değerlerinin her iki grupta benzer düzeyde, nabız hızının ve sistolik kan basıncının ise, sekiz haftanın sonunda deney grubu lehine daha düşük düzeyde olduğu saptandı (p<0,05). Sonuç: Yoğun bakım hemşirelerine sekiz hafta süresince uygulanan gevşeme egzersizlerinin; yorgunluk düzeyi, nabız hızı ve sistolik kan basıncı üzerinde etkili bir girişim olduğu görüldü. Bu nedenle, hemşirelik yöneticilerinin vardiya planlamalarında kısa süreli gevşeme molalarına yer vermeleri ve çalışan destek programlarına gevşeme egzersizleri eğitiminin dâhil edilmesi önerilmektedir.
