İLTER İLHAN DUYGU DOGUC MUHAMMET YUSUF TEPEBAŞI OKAN SANCER HALİL İBRAHİM BÜYÜKBAYRAM
Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi - 2023;30(3):276-283
Amaç Son yıllarda gıda katkı maddelerinin kullanımında belirgin artış vardır. Doğumdan ölüme kadar maruz kalınan bu maddelerin, insanlarda uzun süreli tüketime bağlı olarak oluşturabileceği yan etkiler oldukça önem kazanmıştır. Çalışmamızda özellikle puberte öncesi sıçanlarda sodyum benzoata maruziyetin oksidatif stres ve genotoksisite açılarından değerlendirilmesini amaçladık. Gereç ve Yöntem Kırk iki adet, 4 haftalık erkek sıçan, kontrol (n=14), deney 1 (Acceptable Daily Intake (ADI) dozunda sodyum benzoat, n=14) ve deney 2 (No Advers Effect Level (NOAEL) dozunda sodyum benzoat, n=14) grupları şeklinde 3 gruba ayrılmıştır. Altı hafta süresince oral gavaj uygulanmıştır. Çalışma sonunda sakrifiye edilen sıçanların kan örneklerinden biyokimyasal parametreler (glukoz, kreatinin, AST, ALT, ALP, lipid profili, total protein, albümin), total oksidan status (TOS), total antioksidan status (TAS), iskemi modifiye albümin (İMA) ölçülmüş ve Comet yöntemi ile DNA hasarı değerlendirilmiştir. Ölçülen TOS ve TAS parametrelerinden oksidatif stres indeksi (OSİ) hesaplanmıştır. Bulgular NOAEL dozu sodyum benzoat uygulanan sıçanlarda ALT ve kreatinin seviyeleri yükselmiştir. Ayrıca TOS, IMA ve OSİ seviyeleri NOAEL grubunda yüksek iken TAS seviyeleri düşük bulunmuştur. Bunlara ek olarak NOAEL dozunda sodyum benzoat DNA hasarına yol açmıştır. Sonuç Çalışmamızda, prepubertal dönem sıçanlarda ADI dozunda sodyum benzoat uygulamasının, olumsuz bir etkisi gözlemlenmemiştir. Diğer taraftan NOAEL dozunda sodyum benzoat uygulamasının böbrek ve karaciğer fonksiyonlarını bozduğunu ve oksidatif stres ile genotoksisiteye yol açabileceği ortaya konmuştur.
