Ahmet Gökhan COŞKUN, Umut YILMAZ, Yener ÖZEL, Tuğba Kula ATİK, Seran TEMELLİ, Ayşegül EYİGÖR
Türk Mikrobiyoloji Cemiyeti Dergisi - 2026;56(1):63-74
Amaç: Çiftlik hayvanlarının yetiştiriciliğinde antibiyotik kullanımı, antimikrobiyal direncin artmasına sebep olabilmektedir. Bu sebeple, yapılacak antimikrobiyal direnç çalışmalarında, özellikle hayvansal gıdalardan elde edilecek Salmonella gibi patojenlerin antimikrobiyal direnç oranları ve biyofilm kapasitelerinin araştırılması önemlidir. Bu çalışmada, gıda kaynaklı Salmonella izolatlarının antimikrobiyal direnç profillerinin ve biyofilm oluşturma kapasitelerinin broyler karkas ve yenilebilir iç organ etlerinde araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmada, broyler kesim hattında bulunan iç organ çıkartma sonrası, tüy yolumu sonrası ve soğutma sonrası aşamalarından alınan örneklerden izole edilen 50'si broyler karkas ve 50'si yenilebilir iç organ kökenli olmak üzere toplam 100 adet Salmonella spp. izolatı kullanılmıştır. İzolatların tanımlanması konvansiyonel, APİ 20E (Biomerieux, 20100) ve PZR yöntemleri, antimikrobiyal direnç profilleri tam otomatize sistem BD Phoenix(TM) (Becton-Dickinson, ABD) ve biyofilm oluşturma kapasiteleri ise mikroplaka yöntemiyle araştırılmıştır. Bulgular: Örneklerden izole edilen 100 adet Salmonella spp. izolatında siprofloksasine yüksek düzeyde (%100), levofloksasine (%34) ve trimetoprim-sulfamethoksazole orta düzeyde (%31) direnç saptanmıştır. Bunun yanında, aminoglikozidlere (amikasin tümü duyarlı, gentamisin %3), beta-laktam/beta-laktamaz inhibitör kombinasyonlarına (ampisilin-sulbaktam ve piperasilin-tazobaktam tümü duyarlı, seftolozan-tazobaktam %2, amoksisilin-klavulanat %3), karbapenemlere (imipenem ve meropenem tümü duyarlı, ertapenem %1) ve üçüncü nesil sefalosporinlere (seftazidim, sefepim, seftriakson %2) düşük düzeyde direnç saptanmıştır. Çoklu ilaç direnci düşük düzeyde (%3) tespit edilmiştir. Örneklerden soyutlanan 100 izolatın %40'ının (40/100) güçlü, %32'sinin (32/100) orta, %11'inin (11/100) zayıf düzeyde biyofilm oluşturma yeteneğine sahip olduğu, %17'sinin (17/100) ise biyofilm üretmediği belirlenmiştir. Sonuç: Bu çalışma, özellikle florokinolonlara yüksek düzeyde direnç tespit edilmesi ve %72'lik (güçlü + orta) toplam biyofilm üretme kapasitesinin saptanması ile antimikrobiyal direnç çalışmalarında gıda kaynaklı patojenlerin göz ardı edilmemesi ve tek sağlık konsepti kapsamında multidisipliner bir eylem planı oluşturulması gerekliliğini ortaya koymaktadır.
