GLOBAL HASTALIK YÜKÜ ALKOL MODELLERİNDE METODOLOJİK SINIRLILIKLAR: HEPATOLOJİ ODAKLI BİR DEĞERLENDİRME

Atilla BEKTAŞ, Meltem ULUSOY, Tayfun UZBAY

Bezmialem Science - 2026;14(4):321-325

Private Ankara Surgery Medical Center, Clinic of Gastroenterology, Ankara, Türkiye

 

Hepatoloji odaklı bir bakış açısıyla küresel hastalık yükü (GBD) alkol modellerinin metodolojik sınırlılıklarını eleştirel bir şekilde değerlendirmek ve mevcut risk çerçevelerinde karaciğere özgü sonuçların yetersiz temsilini vurgulamak. Bu derleme, 2016, 2018 ve 2022 yıllarına ait GBD alkol çalışmalarını analiz ederek, yorumlamadaki tutarsızlıkları, metodolojik yaklaşımları ve alkole bağlı karaciğer hastalıklarının yetersiz temsilini incelemektedir. Teorik minimum risk maruziyet düzeyi (TMREL) ve alkol kullanmayan eşdeğeri (NDE) gibi temel kavramlar, hepatolojideki klinik uygulanabilirlikleri açısından eleştirel olarak değerlendirilmektedir. Benzer veri kümelerine dayanmalarına rağmen, GBD çalışmaları güvenli alkol tüketim eşikleri konusunda çelişkili sonuçlar ortaya koymuştur. 2016 analizi, düşük ila orta düzeyde alımın kardiyovasküler faydalar sağladığını öne sürerken, 2018 raporu-yeni veriler olmaksızın-tüm alkol seviyelerinin zararlı olduğu sonucuna varmıştır. 2022 modelleri TMREL and NDE'yi tanıtmıştır ancak alkolik hepatit, siroz ve hepatoselüler karsinom gibi hepatotoksik etkileri yeterince hesaba katmamıştır. Mevcut çerçeveler, içecek türü farklılıklarını, tüketim modellerini ve metabolik disfonksiyonla ilişkili steatotik karaciğer hastalığı gibi eşlik eden karaciğer rahatsızlıklarını göz ardı etmektedir. Mevcut GBD alkol modelleri, hepatolojideki klinik uygulanabilirliklerini tehlikeye atan önemli metodolojik eksikliklere sahiptir. Gelecekteki risk çerçeveleri, karaciğer merkezli sonlanım noktalarını entegre etmeli, içecek türleri arasında ayrım yapmalı ve riski eşlik eden hastalıklara göre sınıflandırmalıdır. Klinik olarak anlamlı ve organa özgü halk sağlığı önerileri sunmak için randomize kontrollü çalışmalar, sistematik incelemeler ve meta-analizlere dayanan kanıta dayalı kılavuzlar şarttır.