Hasan Kaan KAVSARA
Journal of Medical Topics and Updates - 2026;5(2):41-48
Amaç: Glukagon benzeri peptid-1 (GLP-1) temelli tedaviler obezite yönetiminde belirgin ağırlık kaybı sağlamakla birlikte, iştah ve besin alımındaki azalma; yetersiz protein ve mikro besin ögesi alımı, gastrointestinal tolerans sorunları ve yağsız kütle kaybı açısından klinik kaygılar oluşturmaktadır. Bu derlemenin amacı, GLP-1 temelli obezite tedavilerinde beslenme risklerini değerlendirmek, yağsız kütle ve kas sağlığına ilişkin kanıtları incelemek ve diyetetik izleme yönelik bir çerçeve sunmaktır. Materyal ve Metot: PubMed/MEDLINE, Web of Science Core Collection ve Scopus veri tabanlarında GLP-1 reseptör agonistleri, semaglutid, liraglutid, tirzepatid, iştah, enerji ve besin ögesi alımı, vücut kompozisyonu, yağsız kütle, iskelet kası, sarkopeni, protein, direnç egzersizi ve diyetetik izlem ile ilişkili terimler kullanılarak anlatı derlemesi yapılmıştır. İnsanlarda yürütülen randomize kontrollü çalışmalar, gözlemsel araştırmalar, sistematik derlemeler ve meta-analizler öncelikli olarak değerlendirilmiştir. Bulgular: GLP-1 temelli tedaviler açlık, besin isteği ve enerji alımını azaltırken tokluk ve yeme kontrolünü artırmaktadır. Bununla birlikte azalan besin tüketimi ve gastrointestinal yan etkiler, protein, sıvı, lif ve bazı mikro besin ögelerinin yetersiz alınmasına yol açabilmektedir. Yağ kütlesiyle birlikte yağsız kütlede de azalma bildirilmesine karşın, bu değişim doğrudan iskelet kası kaybı veya sarkopeni anlamına gelmemektedir. Kas miktarı; kas kalitesi, kas gücü ve fiziksel işlevle birlikte değerlendirilmelidir. İleri yaş, kırılganlık, düşük kas rezervi, fiziksel inaktivite ve yetersiz protein alımı daha yüksek riskle ilişkilidir. Sonuç: Tedavi başarısı yalnızca ağırlık kaybıyla değerlendirilmemelidir. Beslenme yeterliliği, gastrointestinal tolerans, vücut kompozisyonu, kas gücü ve fiziksel işlev birlikte izlenmeli; bireyselleştirilmiş beslenme desteği, direnç egzersizi ve düzenli diyetetik izlem tedaviye entegre edilmelidir.
