GÖĞÜS CERRAHİSİ VE GENEL CERRAHİ PERSPEKTİFİNDEN TRAVMATİK DİYAFRAGMA YARALANMALARI: YARALANMA ŞİDDET SKORU VE MODİFİYE ŞOK İNDEKSİ KULLANILARAK HASTA YÖNETİMİNİN ANALİZİ

Ersin SAPMAZ, Şahin KAYMAK, Hakan IŞIK, Özgün ARAN, Ela ERTEN, Rahman ŞENOCAK

Ulusal Travma ve Acil Cerrahi Dergisi - 2026;32(11):1337-1344

Department of Thoracic Surgery, Gülhane Training and Research Hospital, Ankara-Türkiye

 

AMAÇ: Travmatik Diyafragma Yaralanması (TDY), künt ve penetran torakoabdominal travmalar sonrası nadir görülen ancak yüksek mortalite riski taşıyan ciddi bir klinik tablodur. Tanı koyma süreci zor olup, eşlik eden yaralanmalar nedeniyle gözden kaçabilmektedir. Bu çalışma, travmatik diyafragma yaralanmalarının tanı süreci ve cerrahi yönetimini değerlendirmek amacıyla 2016-2024 yılları arasında tek merkezde gerçekleştirilen retrospektif bir analizdir. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmada, TDY nedeniyle cerrahi tedavi uygulanan 41 hastanın verileri incelenmiştir. Hastalar tanı süreçlerine göre üç gruba ayrılmıştır: görüntüleme yapılmadan intraoperatif tanı alanlar (Grup 1), görüntüleme yapılmış ancak intraoperatif tanı konulmuş hastalar (Grup 2) ve preoperatif dönemde bilgisayarlı tomografi (BT) ile tanı konulmuş hastalar (Grup 3). Hastaların demografik özellikleri, yaralanma mekanizmaları, cerrahi yaklaşımlar, komplikasyonlar ve prognostik skorlar (İnjury Severity Score [ISS] ve Modifiye Şok İndeksi [MŞİ]) değerlendirilmiştir. BULGULAR: Hastaların çoğunluğunu erkekler oluşturmuş (%97.6) ve en sık etkilenen hemidiyafragmanın sol taraf olduğu tespit edilmiştir (%63.4). Penetran yaralanmalar (%68.2), künt travmalara kıyasla daha sık görülmüş olup, en yaygın yaralanma nedenleri ateşli silah yaralanmaları (%34.1) ve delici-kesici alet yaralanmalarıdır (%34.1). Cerrahi yaklaşım olarak en sık laparotomi uygulanmış (%41.5) ve hastaların %92.5'inde primer onarım gerçekleştirilmiştir. Postoperatif komplikasyon oranı %37.5 olup en yaygın komplikasyon atelektazi olarak belirlenmiştir (%26.7). ISS skorları, intraoperatif tanı alan hastalarda preoperatif görüntüleme ile tanı konulan hastalara göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0.001). Ayrıca, ilk 2 saat içinde cerrahi müdahale edilen hastaların ISS skorları, gecikmiş cerrahi uygulananlara kıyasla daha yüksek saptanmıştır (p<0.001). Genel Cerrahi kliniğinde opere edilen hastaların ISS skorları Göğüs Cerrahisi hastalarına göre anlamlı derecede yüksek bulunurken, hemotoraks nedeniyle acil opere edilen Göğüs Cerrahisi hastalarının MŞİ skorları Genel Cerrahi hastalarına kıyasla daha düşük bulunmuştur. SONUÇ: TDY tanısı halen zor olmakla beraber, erken cerrahi müdahale mortaliteyi azaltmada kritik öneme sahiptir. Gelişmiş görüntüleme yöntemlerine rağmen, eşlik eden yaralanmalar nedeniyle bazı vakalar gözden kaçabilmektedir. Bu nedenle, TDY şüphesi klinik değerlendirme ile ön planda tutulmalı ve hastalar yakından izlenmelidir. Ayrıca, farklı disiplinlerce opere edilen hastaların ISS ve MŞİ skorlarındaki farklılıklar, travma şiddeti, cerrahi yönetim ve zamanlama açısından disiplinler arası farklılıkları ortaya koymaktadır.