Sümmeye YAŞA ARITÜRK, Nedim GÜNEŞ
EurAsian Journal of Oral and Maxillofacial Surgery - 2026;5(3):82-89
Amaç: Bu çalışmanın amacı, gömülü mandibular üçüncü molar dişler ile mandibular kanal arasındaki ilişkinin konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) kullanılarak değerlendirilmesi ve mandibular kanal pozisyonu, diş angulasyonu, yaş ve cinsiyet gibi faktörlerin inferior alveolar sinir teması ile ilişkisinin araştırılmasıdır. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif çalışmada, Dicle Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi Anabilim Dalı'nda Mayıs 2021-Haziran 2025 tarihleri arasında elde edilen KIBT görüntüleri değerlendirildi. Çalışmaya 250 hastaya ait toplam 366 gömülü mandibular üçüncü molar diş dahil edildi. Mandibular kanalın diş köklerine göre konumu bukkal, lingual, apikal ve interradiküler olarak sınıflandırıldı. Dişlerin angulasyonu Winter sınıflamasına göre değerlendirildi. Mandibular kanal pozisyonu, inferior alveolar sinir teması ve bunların yaş, cinsiyet ile diş angulasyonu arasındaki ilişkileri istatistiksel olarak analiz edildi. Bulgular: Toplam 250 hastaya ait 366 gömülü mandibular üçüncü molar diş değerlendirildi. Hastaların yaş ortalaması 29,31 +/- 8,44 yıl olup kadın ve erkek katılımcıların oranları eşitti (her biri %50,0). En sık görülen gömüklük tipi mezioanguler (%45,4), en sık görülen mandibular kanal konumu ise apikal (%44,3) idi. İnferior alveolar kanal ile diş kökleri arasında doğrudan temas oranı %64,5 olarak bulundu. Yaş veya cinsiyet ile mandibular kanal konumu ya da sinir teması arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0,05). Buna karşılık, Winter sınıflaması ile hem mandibular kanal konumu (p=0,032) hem de sinir teması (p=0,001) arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulundu. Mezioanguler gömüklüklerde sinir teması oranı diğer açılanma tiplerine göre daha yüksekti. Sonuç: KIBT, gömülü mandibular üçüncü molar dişler ile inferior alveolar kanal arasındaki ilişkinin değerlendirilmesinde güvenilir ve ayrıntılı bilgiler sunmaktadır. Mandibular kanal pozisyonu ve diş angulasyonunun inferior alveolar sinir teması ile ilişkili olduğu, buna karşın yaş ve cinsiyetin belirleyici faktörler olmadığı görülmüştür. Bu bulgular, özellikle mezioangüler gömüklüklerde ve lingual/interradiküler kanal yerleşimlerinde cerrahi planlamanın daha dikkatli yapılması gerektiğini göstermektedir.
