Muhammed Fatih ERTAŞ
İzmir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıp Dergisi - 2026;30(1):54-64
Giriş: İletişim araçlarında yaşanan değişim ve gelişim hem insanların tıbbi bilgiye profesyonel bir destek almadan erişmelerine hem de yaşadıkları rahatsızlıklara teşhis koyma, internet verilerine dayanarak kendi semptomlarını değerlendirme gibi eğilimlerin artmasına neden olmuştur. Bu araştırmada, bireylerin çevrimiçi ortamlarda edindikleri sağlık bilgileri doğrultusunda kendi kendilerine teşhis koyma deneyimlerini ve bu deneyimlerin bireysel sağlık yönetimi ve sağlık sistemine yansıyan etkilerini derinlemesine incelemeyi amaçlamakta ve bu kapsamda mevcut sistemin iyileştirilmesine yönelik öneriler sunmayı hedeflemektedir. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji (olgubilim) deseni kullanılarak gerçekleştirilmiş ve amaçlı örnekleme yöntemlerinden biri olan maksimum çeşitlilik örneklemesi yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama sürecinde derinlemesine görüşme tekniği kullanılmış ve yarı yapılandırılmış görüşme formlarıyla veriler 33 katılımcı ile 1-20 Eylül 2025 tarihleri arasında 45-90 dakikalık yüz yüze görüşmeler sonucunda toplanmıştır. Bulgular: Katılımcıların ağırlıklı bir bölümü (%27,3) haftada birden fazla çevrimiçi ortamda sağlık bilgisine dair arama yaptığını, en fazla (%31,3) sosyal medyayı sağlık bilgisi araması yaparken referans aldıklarını, bilimsel temele dayanan kaynaklara güvendiklerini (%18,2), %75,8'i internetten edindikleri bilgiler doğrultusunda kendilerine teşhis koydukları tespit edilmiştir. Katılımcıların bu süreçte yaşadıkları olumsuz deneyimleri (%51,5) arasında yanlış ilaç kullanımının olduğu görülmüş, çevrimiçi ortamda bilgi aramanın ağırlıklı olarak olumlu bir etki yaratacağını/yükü hafifleteceğini (%63,9) ifade ettikleri bulgulanmıştır. Sonuç: Elde edilen bu bulgular doğrultusunda öncelikle toplumun dijital okuryazarlık konusunda eğitilmesi ve bu doğrultuda bilgilendirici kampanya ve reklamların yapılması gerekmektedir. Sağlık konusunda bilgilerin paylaşıldığı sağlık bakanlığına bağlı web sitelerin ve mobil uygulamaların olduğu, doktorlarında yorum ve bilgi paylaşabildikleri (aktif katılım) platformların oluşturulması bu konudaki bilgi kirliliğini azaltacağı ve hastanelerdeki gereksiz yoğunluğu da azaltacağı düşünülmektedir. Araştırma bulguları ve önerileri sağlık yöneticileri için önemli bir rehber niteliği taşımaktadır.
