GRÖNLAND'DAKİ SPİRAL VAKASI; TIP ETİĞİ, SÖMÜRGECİLİK VE İNSAN HAKLARI

Hasan ERBAY

Toplum ve Hekim - 2025;40(6):432-438

Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Tıp Tarihi ve Etik A. D.

 

Spiral Vakası", 1960'lardan 1980'lere kadar Danimarka hükümetinin Grönland'daki Inuit halkı kadınlarına yönelik uyguladığı tartışmalı doğum kontrol politikalarını ifade etmektedir. İddialara göre, bu dönemde yüzlerce kadın ve genç kıza, çoğunlukla rızaları olmaksızın rahim içi araç (RİA) uygulanmıştır. Bu uygulamalar günümüzde, etik ve insan hakları açısından ciddi eleştirilere yol açmıştır. Uygulamanın kadınların bedenleri üzerindeki kontrolün ihlal edilmesi ve sömürgeci bir kontrol aracı olarak kullanılması eleştirilmiştir. Spiral Vakası, yalnızca bir sağlık politikası değil, aynı zamanda Danimarka'nın Grönland üzerindeki sömürgeci kontrolünü sürdürme çabalarının bir parçası olarak değerlendirilmektedir. Bu vaka, sömürgeci politikaların tıp etiği ve insan hakları üzerindeki etkilerini anlamak için önemli bir örnek teşkil etmektedir. Danimarka hükümeti, 2022 yılında bir araştırma komisyonu kurarak bu iddiaları incelemeye başlamıştır. Bu çalışma, ilgili vakanın tarihsel bağlamını, Danimarka'nın sömürgeci politikalarıyla ilişkisini ve etik boyutlarını incelemektedir.