SERAP AKDAĞ KOÇ, GÜLŞAH KANER, MELİKE TEKİNDAL
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi - 2025;10(2):159-167
Amaç: Vücut ağırlığı kaybı sağlayan postmenopozal dönemdeki hafif şişman ve şişman kadınların yaşadıkları problemleri derinlemesine betimlemek ve diyetisyen desteği ile zayıflama deneyimlerini ortaya çıkarmaktır. Gereç ve Yöntem: Nitel araştırma desenlerinden fenomenolojik bir yaklaşımla verileri toplanan bu araştırma 14 kadın katılımcı ile yürütülmüştür. Yarı-yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak katılımcıların menopoz deneyimlerini, vücut ağırlıklarındaki değişimi ve etkilerini, diyetisyen desteğine bakış açılarını, egzersiz ve beslenme konusundaki önerilerini ortaya çıkarmak için metaforlar ve açık uçlu sorular aracılığıyla katılımcılardan bilgi toplanmıştır. Görüşmeler ses kayıt cihazı ile kayıt altına alınmıştır. Deşifresi yapılan ses kayıtları bilgisayar destekli nitel araştırma programı MAXQDA 22 kullanılarak kodlanıp analiz edilmiştir. Bulgular: Kadınlar ile yapılan görüşmelerden elde edilen ses kayıtları ve görüşme notları deşifre edilmiştir. Çalışmada dört tema belirlenmiştir. Bu ana temalar; katılımcıların menopoz deneyimleri, vücut ağırlığındaki değişim ve etkileri, diyetisyen desteği algısı ve katılımcıların egzersiz ve beslenme konusundaki önerileri şeklindedir. Katılımcılar menopoz deneyimlerini çoğunlukla kilo kaybetmekte zorlanma ve kilo artışının olması olarak ifade etmiş, vücut ağırlığı artışına bağlı hareketlerin kısıtlanması, hastalıkların ortaya çıkması, çabuk yorulma kodları ile şişmanlık algılarını dile getirmişlerdir. Katılımcıların zayıflamayı isteme sebeplerinin başında ise sağlıklı bir yaşam sürmek, sağlıklı bir yaşlılık yaşamak, kaliteli bir yaşam sürmek gibi hedefler bulunmaktadır. Katılımcılar, diyetisyenin en büyük rolünün motivasyon için destek olduğunu vurgulamışlardır. Sonuç: Kadınlar menopozu; çoğunlukla hastalıklar, obezite, vazomotor semptomlar ve ruhsal sorunlarla ilişkilendirmişlerdir. Diyetisyenin kadınlara yaklaşımının hem tedavi süreci hem de danışan açısından büyük önem taşıdığı gösterilmiştir. Postmenopozal dönemdeki kadınlara diyetisyen desteği ile birlikte psikolojik destek sağlanmasının da önemli olduğu düşünülmüştür.
